ضرب المثل در خانه هر چه باشد و مهمان هر که باشد

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، ضرب المثل در خانه هر چه باشد و مهمان هر که باشد در مورد افرادی بکار میرود که به مهمانی میروند و توقع بیجا از صاحبخانه دارند.

ریشه ضرب المثل

زمینه پیدایش

شخصی نزد عباس دوس رفت و گفت : «التماس دارم که از دقایق علم گدایی چیزی تعلیم من کنی تا به توجه تو به نانی برسم.» عباس گفت : «تعلیم تو ، همین بس است که هر جا باشد و هر که باشد.» آن مرد این سخن در گوش خود جای داد و برفت و پس از روزی چند عباس دوس را در نوره خانه دید که به نوره کردن مشغول بود. لب به سوال گشود. عباس گفت : «ای درویش ، اینجا نوره خانه است.» گفت : «هر جا باشد.» گفت : «منم عباس دوس.» گفت : «هر که باشد.» گفت : «نوره حاضر است.» گفت : «هر چه باشد».(1)

پیامها

1. از آداب میزبانی این است که انسان خود را به خاطر مهمانان به تکلف و سختی نیندازد.

2. مهمان نباید توقع نامعقول از صاحب خانه داشته باشد مخصوصا مهمان سر زده.

موارد کاربرد :

1. دستور ساده زیستی و دوری از رودربایستی و تکلف در برابر مهمان.

2. در نکوهش کسانی که به خاطر مهمان خود را به زحمت می اندازند و بسا که با قرض و امانت گرفتن وسایل پذیرایی خود را عذاب می دهند و مهمان را نیز ناراحت می نمایند. غافل از آنکه بی تکلفی شرط آرامش خود و مهمان است.(2)

3. در برخورداری از یکدلی و صمیمت و دوری از رنگ و ریا و ظاهرسازی.

ضرب المثل های هم مضمون

ـ رسیده ، رسیده خورد.

ـ در خانه هر چه ، مهمان هر که.(3)

ریشه های قرآنی حدیثی

رسول خدا(صلی الله علیه وآله) : «لا تُکَلِفُوا لِلضَیفِ؛ برای مهمان ، خود را به زحمت نیندازید».(4)

لغات

نوره خانه : مکان مخصوصی در حمام های عمومی قدیم که با داروی نظافت (نوره) موهای زائد بدن را زایل می کردند.

نوره : داروی مخصوصی که از آهک است و برای زائل کردن موهای زاید بدن به کار می رود.

پی نوشت ها :

1. حسن ذوالفقاری ، داستان های امثال ، تهران ، مازیار ، چ 2، 1385، ص 485.

2. گزیده و شرح امثال و حکم ، فرج الله شریفی ، تهران ، هیرمند ، چ 2، 1381، ج 1، ص 323.

3. غلامرضا حیدری ابهری ، حکمت نامه پارسیان ، قم ، نشر جمال ، چ 1، 1385، ص 671.

4. متقی هندی ، کنزل العمال ، ترجمه : صفوة السقا ، بیروت ، موسسة الرساله ، چ 1، 1389 هـ.ق ، ح 25875