حسین علیزاده الان کجاست و چه می کند؟

حسین علیزاده در بزرگداشت استیون بلام ، پژوهشگر آمریکایی که در معرفی موسیقی و فرهنگ ایرانی نقش داشت ، به هنرمندان برای ایستادگی و شجاعتشان درود فرستاد و تأکید کرد که «هیچ کس نمی تواند از بیرون برای یک فرهنگ نسخه بپیچد.»

حسین علیزاده : هیچ کس نمی تواند از بیرون برای یک فرهنگ نسخه بپیچد

به گزارش نم نمک ، نهصد و پنجاه و پنجمین شب بخارا به بزرگداشت استیون بلام ، پژوهشگر نامدار موسیقی ایرانی ، اختصاص یافت که یکشنبه 31 خردادماه در خانه هنرمندان ایران با حضور اساتیدی چون آمنه یوسف زاده ، حسین علیزاده ، نصرالله پورجوادی ، محمدرضا درویشی ، بابک خضرایی ، هومان اسعدی و علی دهباشی برگزار شد و حاضران از دانش گسترده ، فروتنی و نقش موثر این پژوهشگر آمریکایی در معرفی موسیقی و فرهنگ ایرانی سخن گفتند.

استیون بلام فقط استاد موسیقی نبود 

در ابتدا ، آمنه یوسف زاده ، محقق و پژوهشگر موسیقی متنی را با محوریت ارتباط خود با استیون بلام خواند که خلاصه آن به این شرح است : «نخستین بار در سال 1366 در نیویورک با استیون بلام آشنا شدم؛ زمانی که او سال ها از آغاز پژوهش های میدانی اش در خراسان می گذشت و شناختی عمیق از موسیقی این منطقه ، به ویژه سنت بخشی ها ، پیدا کرده بود. حدود 10 سال بعد ، او در هیئت داوران رساله دکترای من حضور داشت و از آن زمان دوستی و همکاری ما آغاز شد؛ همکاری ای که تا امروز ادامه یافته و من هرگز از آموختن در کنار او خسته نشده ام.

در طول این سال ها فرصت داشتم در بسیاری از سمینارها و کلاس های او شرکت کنم. هر جلسه برای من الهام بخش و روشنگر بود. استیون بلام تنها یک موسیقی شناس نیست ، او پژوهشگری است که دانش موسیقی را با ادبیات ، فلسفه ، تاریخ ، زبان و فرهنگ انسانی پیوند می زند. ویژگی برجسته او برای من ، وسعت دانش در کنار فروتنی کم نظیرش بوده است.

حاصل بخشی از همکاری های ما انتشار کتاب «شاه اسماعیل و سه همسرش» و همچنین ترجمه و انتشار گزیده ای از مقالات او درباره خراسان و جهان ایرانی در قالب کتاب «شیخ خوانی در شمال خراسان و فرهنگ های همجوار» بود. همواره معتقد بوده ام که آثار او باید بیش از پیش در دسترس مخاطبان فارسی زبان قرار گیرد.

در مسیر حرفه ای من ، دو نفر نقش تعیین کننده داشته اند؛ فوزیه مجد و استیون بلام. آشنایی من با موسیقی خراسان با راهنمایی فوزیه مجد آغاز شد و همکاری با استیون بلام افق های تازه ای را پیش رویم گشود. او همواره دانشجویان و پژوهشگران ایرانی را به شناخت عمیق تر سنت فکری و فرهنگی خود تشویق می کرد و بر اهمیت آشنایی با منابع اصلی و زبان های مرتبط تأکید داشت.

برای من ، استیون بلام تنها یک استاد برجسته نیست ، او دوستی وفادار ، آموزگاری سخاوتمند و انسانی عمیقاً فروتن است. امروز خوشحالم که می توانم در بزرگداشت او سخن بگویم و امیدوارم هرچه زودتر سلامت خود را بازیابد و بداند که جای او در میان دوستان ، شاگردان و همکارانش بسیار خالی است.»

به هنرمندان برای ایستادگی و شجاعتشان درود می فرستم

پس از او ، حسین علیزاده در سخنانی بیان کرد :  موسیقی در ایران همواره با دشواری ها و فشارهای فراوانی روبه رو بوده است. ما در کشوری زندگی می کنیم که موسیقی برای حفظ جایگاه خود ناچار بوده مدام مبارزه کند. با این حال ، وقتی به گذشته نگاه می کنیم ، می بینیم که دانشگاه تهران و برخی مراکز فرهنگی چه جایگاهی داشتند و چگونه توانستند پژوهشگران و هنرمندانی از سراسر جهان را جذب کنند.

او ادامه داد : استیون بلام از آن دسته پژوهشگرانی نبود که با نگاهی استعماری به فرهنگ های دیگر بنگرد. متأسفانه در گذشته نمونه هایی از این نگاه وجود داشته است؛ افرادی که تصور می کردند با ورود به کشورهای به اصطلاح «جهان سوم» می توانند برای فرهنگ و موسیقی آن کشورها تعیین تکلیف کنند. اما استیون بلام چنین نبود. او با فروتنی ، احترام و عشق به میان مردم آمد ، با هنرمندان زندگی کرد ، با آنها نشست و برخاست داشت و موسیقی را نه به عنوان موضوعی برای مطالعه ، بلکه به عنوان بخشی از زندگی انسان ها درک کرد.

علیزاده با بیان اینکه امروز بسیاری از ما او را نه یک پژوهشگر خارجی ، بلکه یکی از خودمان می دانیم ، اظهار کرد : او موسیقی ایران را نه فقط با دانش ، بلکه با احساس ، شناخت. کسانی که حقیقتاً شیفته موسیقی ایران شدند ، تنها به نظریه و تاریخ آن توجه نداشتند ، آنها روح این موسیقی را نیز درک کردند. در سال های گذشته گاه شاهد بودیم که برخی نگاه ها ، آگاهانه یا ناآگاهانه ، نوعی احساس خودکم بینی فرهنگی را ترویج می کردند ، گویی برای اعتبار بخشیدن به داشته های خود باید منتظر تأیید بیرونی باشیم. در حالی که پژوهشگرانی مانند استیون بلام هرگز چنین رویکردی نداشتند. آنها می دانستند که هر فرهنگی زبان و جهان خاص خود را دارد و هیچکس نمی تواند از بیرون برای آن نسخه بپیچد.

او ادامه داد : من به یاد دارم زمانی که برخی از این پژوهشگران به ایران می آمدند ، هنرمندان و استادان ایرانی با رویی گشاده از آنها استقبال می کردند. این استقبال از سر احترام متقابل بود ، احترامی که نتیجه آن به شناخت بهتر موسیقی ایران در جهان انجامید. البته در کنار این دستاوردها ، نوعی نگاه صرفاً آکادمیک نیز در سال های بعد رواج پیدا کرد ، نگاهی که گاهی موسیقی را از خودِ موسیقی جدا می کرد. به نظر من موسیقی پیش از آنکه موضوعی برای تحلیل و طبقه بندی باشد ، تجربه ای انسانی و احساسی است. دانش و پژوهش اهمیت فراوان دارد ، اما نباید خلاقیت را قربانی کند.

این هنرمند موسیقی بیان کرد : گاهی احساس می کنم میان فضای دانشگاهی و زندگی واقعی هنرمندان فاصله ای وجود دارد. بسیاری از جوانان در دانشگاه چیزی می آموزند و در زندگی حرفه ای خود با واقعیتی کاملاً متفاوت روبه رو می شوند. این شکاف تنها به موسیقی محدود نیست و در بخش های مختلف جامعه دیده می شود.

علیزاده با بیان اینکه برای ما استیون بلام یک هموطن فرهنگی است ، کسی که با عشق و احترام به فرهنگ ایران نزدیک شد ، گفت : هنر اساساً برای همین است ، برای نزدیک کردن انسان ها به یکدیگر. دولت ها ممکن است اختلاف داشته باشند ، اما ملت ها و هنرمندان می توانند با یکدیگر همدل باشند. تجربه سفرها و همکاری های متعدد به من نشان داده است که وقتی انسان ها از مسیر هنر با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند ، مرزها معنای خود را از دست می دهند.

او ادامه داد : امروز بیش از هر زمان دیگری به این همدلی نیاز داریم. من معتقدم شجاعت یکی از مهم ترین چیزهایی است که هنر به انسان می آموزد. به همین دلیل پیش از هر چیز به هنرمندان برای ایستادگی و شجاعتشان درود می فرستم.

آمده ایم تا از یک آمریکایی سخن بگوییم ، اما نه از آن آمریکایی هایی که ایران را نمی شناسند

بیوگرافی حسین علیزاده

حسین علیزاده متولد 1 شهریور 1330 در تهران نوازنده ، موسیقیدان و آهنگساز است.