علیرضا مشایخی موسیقی دان الان کجاست؟ + بیوگرافی

توضیحات: Namnamak; 29 تیر 1403

علیرضا مشایخی نخستین آهنگسازی است که به شکل گسترده ای ، پیام آور نوگرایی در موسیقی ایران است و نخستین آهنگساز ایرانی است که موسیقی الکترونیک تصنیف کرده است. آثار او بیش از 60 سال است که در داخل و خارج از ایران اجرا می شوند و به تازگی چهار مجموعه جدید از این هنرمند روانه بازار موسیقی شده است.

نگاهی به چهار اثر جدید پدر موسیقی مدرن ایران

به گزارش نم نمک ، برخی علیرضا مشایخی را پایه گذار موسیقی مدرن در ایران و از نخستین آهنگ سازان مدرنیست ایرانی می دانند و حالا در این مطلب نگاهی به چهار اثر تازه منتشرشده از او می پردازیم.

تهران برلین

این اثر توسط آنسامبل یونایتد برلین ، کوارتت ملی اوکراین ، آنسامبل متاایکس و با نوازندگی ویلنسل صنم قراچه داغی و نوازندگی ویلن علی رییس فرشید اجرا شده است.

لوح فشرده یک شامل قطعه های «تهران- برلین 2019 برای ارکستر مجلسی ، اپوس 291» ، «کوراتت زهی شماره یک ، اپوس 21» ، «کوراتت زهی شماره 2، اپوس 38» ، «کوراتت زهی شماره 4، اپوس 176» ، «مهسا برای سنتور و قانون ، اپوس 224» ، «سونات شماره 2 برای ویلنسل ، اپوس 6» و لوح فشرده 2 شامل «بداهه 2007، برای آنسامبل و کامپیوتر ، اپوس 177» ، «به طرف شرق ، اپوس 92 / الکترونیک» ، «دشتی شماره 2، برای ویلن و کامپیوتر ، اپوس 87 / الکترونیک» ، «سوناتا الکرونیکا شماره یک ، برای ویلنسل و کامپیوتر ، اپوس 178، شماره یک» و «اصوات خوشحال الکترونیک ، اپوس 81 / الکترونیک» است.

در توضیح این اثر آمده است : «مسئله «عبور» همواره در تفکر و موسیقی مشایخی نقش خاصی داشته است. تا آنجا که به موضوع اصلی ، شرق غرب سمفونی نهم او با عنوان «دنیای من» بدل می شود. مشایخی در این اثر و آثار دیگری همچون «2019 برلین ، اشاره مستقیمی به مبدأ و مقصد دارد. در قطعه «تهران 92، اپوس به طرف شرق و 45 اپوس اروپایی واقع می شوند. دو شهر مورد علاقه او به طور نمادین عرصه گفت وگوی ایرانی آتماتیک در اختیار داریم. در اینجا در این اثر ، بافتی از مدالیته ایرانی ، تنالیته اروپایی و عبارت هایی تماتیک نقش ترومپت یادآور نوای «تعزیه» در کوچه های تهران است که آهنگساز از دوران کودکی خود به یاد دارد. 2019 برلین» و به سفارش آنسامبل یونایتد برلین در سال این اثر در چارچوب «فستیوال مسافران تهران میلادی نوشته و در همان سال توسط این آنسامبل ضبط شده است.»

«شهرزاد»

آلبوم «شهرزاد» قصه ای در 9 فصل برای پیانو ، اپوس 15 با نوازندگی پیانو فریماه قوام صدری شامل 9 قطعه «در حاشیه کویر» ، «نبرد» ، «شکست» ، «زندانی» ، «خشم» ، «آنسوی ابرها» ، «فرار» ، «سراب» و «انتظار» است.

در توضیح این اثر آمده است : «شهرزاد بخشی از پاسخی است به پرسشی که همواره برای مشایخی مطرح بوده است. او از خود می پرسد ، شهرزاد چه می شد اگر جامعه موسیقی ایران گرفتار یک خواب چندصدساله نمی شد؟ آنچنان غفلتی که حتی به درستی نمی دانیم چه مدت گرفتار آن بوده ایم. مشایخی در یک سفر فرضی که به مجموعه پنج گانه ای برای پیانو انجامید ، ظرفیت تکامل و انبساط ، «نامه ها» 106 موسیقی ایران را ملموس کرد. مجموعه پنج گانه عبارت است از : «داستان های کوتاه» اپوس 113، «کریستال شماره های یک و دو» اپوس 111، «در جستجوی زمان از دست رفته» اپوس 110 اپوس .115 و «شهرزاد» اپوس داستان «شهرزاد» که زاده تخیل مشایخی است ، بهانه ای می شود برای جستجو و بیان اندیشه های فلسفی او. این ماجرا در مورد شهرزاد قصه گو نیست ، بلکه تحلیلی است از اینکه چگونه انسانی شبیه به شهرزاد قصه گو می شود. تئوری چندصدایی مشایخی اساس پی ریزی این قطعه قرار می گیرد. او سفر خود را از یک ترانه ساده و زیبای کردی آغاز می کند و با عبور از موسیقی کلاسیک ایرانی در گستره گام تعدیل شده ، به آستانه آتنالیته می رسد.»

«نقره سیاه»

آلبوم «نقره سیاه» با نوازندگی وولنسل ماری ترِز گریزانتی و نوازندگی پیانو مارک ویتانتونیو شامل 12 قطعه «نقره سیاه کوارتت برای چهار ویلن ، اپوس 305» ، «سونات شماره یک برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 44» ، «سونات شماره 2 برای ویولنسل و پیانو ، اپوس 116، موومان اول» ، «سونات شماره 2 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 116، موومان دوم» ، «سونات شماره 2 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 116، موومان سوم» ، «سونات شماره 3 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 172» ، «سونات شماره 4 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 180، موومان اول» ، «سونات شماره 4 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 180، موومان دوم» ، «سونات شماره 4 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 180، موومان سوم» ، «سونات شماره 5 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 236، موومان اول» ، «سونات شماره 5 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 236، موومان دوم» و «سونات شماره 5 برای ویلنسل و پیانو ، اپوس 236، موومان سوم» است.

«سالومه»

آلبوم «سالومه» با اجرای ارکستر سمفونیک ملی اوکراین ، ارکستر موسیقی نو ، ارکستر مجلسی شرق با نوازندگی کلارینت یوری نابی توویچ ، نوازندگی ویلن پانیذ فریوسفی ، نوازندگی ساکسفون بورکهارت فریدریش ، نوازندگی ویلنسل صنم قراچه داغی و نوازندگی پیانو آیدا سیغاریان شامل دو لوح فشرده است.

لوح فشرده یک شامل قطعه های «سالومه برای ارکستر ، اپوس 230» ، «کنسرتو برای کلارینت و ارکستر ، اپوس 86» ، «موزار من ، مالر من برای ارکستر ، اپوس 86» ، «کنسرتو شماره یک برای ویلن و ارکستر ، اپوس 96، موومان اول» ، «کنسرتو شماره یک برای ویلن و ارکستر ، اپوس 96، موومان دوم» ، «کنسرتو شماره یک برای ویلن و ارکستر ، اپوس 96، موومان سوم» و لوح فشرده 2 شامل «کنسرتو برای ساکسفون و ارکستر ، اپوس 183» ، «کاکتوس سفید برای ویلنسل و ارکستر ، اپوس 169» ، «کنسرتو شماره 2 برای پیانو ، ارکستر زهی و سازهای کوبه ای ، اپوس 205» و «ساترن برای سازهای کوبه ای ، اپوس 191» است.

در توضیح این اثر آمده است : «شخصیت «سالومه» الهام بخش پیدایش آثار هنری متعددی در طول تاریخ بوده است. از آن میان می توان به نوشته اسکار وایلد و موسیقی ریچارد اشتراوس اشاره کرد. هرچند که مشایخی اعتقادی به موسیقی توصیفی ندارد اما در عین حال منکر «تداعی معانی» نمی شود. او در توضیح این اثر می گوید : «کریستالی از عشق و نفرت ، به عنوان یک تصویر در ذهن من نیست ، اما درهم تنیدگی این دو در حدی که سالومه ، می تواند در محیط موسیقی من خانه کند. در این اثر ماجرای سالومه را نمی یابید اما شاید گرفتارش بود آن کریستال را لمس کنید. علاقه مشایخی به ترکیب سازهای هم رنگ ، نخستین بار در قطعه ای با نام مدال 2015 برای نه کنتراباس و سازهای کوبه ای ، اپوس 242 منعکس شد. رضایت خاطر او از نتیجه این اثر باعث شد که در سال 2022 میلادی قطعه ای برای چهار ویلن با عنوان «نقره سیاه» تصنیف کند.»