مطلب و تحقیق در مورد حضرت ام البنین

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، تحقیق در مورد حضرت ام البنین و مطلب در مورد حضرت ام البنین و شعر در مورد حضرت ام البنین و حدیث درباره حضرت ام البنین و متن مجری وفات حضرت ام البنین و تولد حضرت ام البنین و سن فرزندان ام البنین و سن ازدواج ام البنین در نم نمک.

مطلب و تحقیق در مورد حضرت ام البنین

فاطمه بنت حِزام مشهور به اُمّ البَنین ، از همسران امام علی(ع) و مادر حضرت عباس ، عبدالله ، جعفر و عثمان است که هر چهار تن در روز عاشورا به شهادت رسیدند. از آنجا که او مادر چهار پسر بود ، به ام البنین مشهور شد.

پدر ام البنین ابوالمجْل حزّام بن خالد ، از قبیله بنی کلاب[1] و برخی از علمای معاصر نام مادرش را ثمامه دختر سهیل بن عامر بن مالک ذکر کرده اند.[2] در مورد تاریخ ولادت حضرت ام‏ البنین(س) اطلاعی در دست نیست و تاریخ نگاران سال ولادت او را ثبت نکرده اند.

حضرت امّ البنین ، مادر حضرت اباالفضل عباس(ع) بود که پس از شهادت حضرت فاطمه(س) به همسری حضرت علی(ع) در آمد.[3] نامش «فاطمه بنت حزام» ، بود.[4] زنی بود با شرافت ، از خانواده ای ریشه دار و دلاور و نسبت به فرزندان حضرت زهرا نیز بسیار مهربان بود. ثمره ازدواج علی(ع) با او چهار پسر بود ، به نام های : عباس ، جعفر ، عبد اللّه و عثمان ، [5] که هر چهار فرزندش روز عاشورا در رکاب سید الشهدا به شهادت رسیدند.[6]

امّ البنین ، پس از شهادت فرزندانش ، همه روزه به بقیع می رفت و به یاد فرزندان شهیدش مرثیه های بسیار سوزناکی می خواند و مردم مدینه نیز به ندبه و نوحه او گوش فرا می دادند تا جایی که مروان بن حکم - این دشمن اهل بیت- نیز همواره به نوحه خوانی او حاضر شده و می گریست.[7]

وفات حضرت ام البنین سلام الله علیها

حضرت ام البنین(س) در مدینه از دنیا رفت و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد. اما به سال و چگونگی وفات ایشان ، در منابع دسته اول و معتبر روایی و تاریخی پرداخته نشده است. البته برخی متأخران ، سال وفات وی را روز سیزدهم جمادی الثانی سال 64 هجری قمری نوشته اند ، [8] اما با توجه به این که منابع مورد استنادی برای این تاریخ ذکر نکرده اند ، از ردّ و یا تأیید آن معذوریم.

ازدواج حضرت ام البنین با حضرت علی(علیه السلام)

پس از شهادت حضرت فاطمه(س) ، امام علی(ع) با برادرش عقیل که در نسب شناسی عرب شهره بود ، درباره انتخاب همسری که اصیل باشد و فرزندانی دلیر و جنگاور بیاورد ، مشورت کرد و عقیل ، فاطمه بنت حزام را پیشنهاد کرد که علی(ع) با او ازدواج کرد.

در مورد زمان ازدواج امام علی(ع) با ام البنین اختلاف وجود دارد و در واقع تاریخ دقیقی در این مورد مطرح نشده است. همچنین در مورد اینکه او بعد از حضرت فاطمه همسر دوم یا سوم امام بوده است نیز اختلاف وجود دارد. اما در خصوص اینکه او قبل از ازدواج با حضرت علی و بعد از شهادت ایشان با شخص دیگری ازدواج نکرده است اختلافی وجود ندارد.

برخی نقل های تاریخی وجود دارد که امام بعد از حضرت فاطمه(س) به سفارش ایشان با امامه نوه پیامبر(ص) و دختر زینب ازدواج کرد و برخی نیز بر اساس روایتی از امام صادق(ع) معتقدند که ام البنین اولین همسر امام بعد از حضرت فاطمه(س) بوده است.

برخی معتقدند بر اساس اینکه اولین فرزند ام البنین در سال 26 ق به دنیا آمده است ازدواج امام علی(ع) با ام البنین قطعا قبل از سال 23 هجری بوده است ، اما برخی دیگر سال ازدواج آنها را 13 یا 16 قمری می دانند چرا که بین ازدواج آنها و تولد حضرت عباس(ع) بزرگترین فرزندشان 10 سال فاصله بوده است.

در روایات آمده است ، بعد از گذشت مدتی از ازدواج ام البنین با حضرت علی(ع) ، ام البنین به امام علی(ع) پیشنهاد کرد او را به نام اصلی اش که فاطمه بود ، صدا نزند ، تا حسنین(ع) با شنیدن نام فاطمه به یاد مادرشان نیفتند. از این رو امام علی(ع) او را ام البنین [مادر پسران] نامید.

ثمره این ازدواج 4 پسر به نام های عباس ، عبدالله ، جعفر و عثمان بود. هر چهار فرزند ام البنین در کربلا در رکاب امام حسین(ع) به شهادت رسیدند.

شحصیت حضرت ام البنین سلام الله علیها

عالمان شیعه شجاعت ، فصاحت و علاقه ام البنین به اهل بیت به ویژه امام حسین(ع) را ستوده و از او به نیکی و بزرگی یاد کرده اند. به گفته شهید ثانی و مقرم ام البنین نسبت به خاندان پیامبر ، محبت شدیدی داشت و خود را وقف خدمت به آنان کرده بود.

اهل بیت نیز برای او احترام ویژه قائل بودند و در روزهای عید ، نزد او می رفتند. باقر شریف قرشی نیز گفته است در تاریخ زنی همچون ام البنین دیده نشده که نسبت به فرزندان هووی خود محبتی خالصانه ورزد و آنان را بر فرزندان خویش مقدم بدارد.

سید محمود حسینی شاهرودی (متوفی 1394ق) از مراجع تقلید شیعه و از شاگردان میرزای نائینی و آقا ضیاء عراقی گفته است من در مشکلات ، برای ام البنین صد مرتبه صلوات می فرستم و حاجت می گیرم. برخی گزارش کرده اند که ام البنین در میان زنان شیعه جایگاه ویژه ای دارد ، زنان ایرانی برای برآورده شدن حاجات خود و همچنین برای بالا بردن نیروی شکیبایی و تحمل مصائب به او متوسل شده و سفره های نذری به نام او برگزار می کنند. همچنین در برخی از مناطق شیعی سفره هایی با نام «سفره مادر حضرت ابوالفضل» یا «سفره ام البنین» مرسوم است.

منابع

[1]. ابن سعد کاتب واقدی ، محمد بن سعد‏ ، الطبقات الکبری ، ج ‏3، ص 14، بیروت ، دار الکتب العلمیة ، چاپ دوم ، 1418ق.

[2]. سماوی ، محمد بن طاهر ، إبصار العین فی أنصار الحسین(ع)‏ ، ص 56، قم ، دانشگاه شهید محلاتی ، چاپ اول ، 1419ق.‏

[3]. بلاذری ، احمد بن یحیی ، أنساب الاشراف ، ج ‏2، ص 192، دار الفکر ، چاپ اول ، 1417ق؛ سبط بن جوزی‏ ، تذکرة الخواص من الأمة فی ذکر خصائص الأئمة ، ص 168، قم ، منشورات الشریف الرضی‏ ، چاپ اول ، 1418ق؛ امین ، ‏سید حسن ، مستدرکات ‏اعیان ‏الشیعة ، ج ‏1، ص 326، بیروت ، دار التعارف للمطبوعات‏ ، 1403ق.

[4]. ابن عنبه‏ حسنی ، سید احمد بن علی ، عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب‏ ، ص 327، قم ، انصاریان ، ‏1417ق‏؛ عاملی ، سید محسن امین ، لواعج الأشجان فی مقتل الحسین(ع)‏ ، ص 136، بیروت ، دار الأمیر للثقافة و العلوم‏ ، چاپ اول ، 1996م‏.

[5]. أنساب الأشراف ، ج ‏2، ص 192؛ الطبقات الکبری‏ ، ج ‏3، ص 14٫

[6]. الطبقات الکبری‏ ، ج ‏3، ص 14؛ شیخ مفید ، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد ، ج ‏1، ص 354، قم ، کنگره شیخ مفید ، چاپ اول ، 1413ق؛ لواعج الأشجان ، ص 136٫

[7]. ابوالفرج اصفهانی ، ‏ علی بن حسین‏ ، مقاتل الطالبیین‏ ، ص 90، بیروت ، دار المعرفة ، بی تا؛ مجلسی ، محمدباقر ، جلاء العیون‏ ، ص 678، قم ، سرور ، چاپ نهم ، 1382ش؛ لواعج الأشجان ، ص 139٫

[8]. گفته می شود در کتاب «کنز المطالب» که سیّد محمّد باقر قره ­باقی همدانی آن را در سال 1321 ق نگاشته است ، در باب سال و روز وفات حضرت ام البنین(ع) به نقل از کتاب نامعلومی به نام «اختیارات» طی حدیثی از اعمش آمده است : «روز سیزدهم جمادی الثّانی که مصادف با جمعه بود بر امام زین العابدین وارد شدم. ناگهان فضل پسر حضرت عبّاس(ع) وارد شد و در حالی که گریه می کرد ، گفت : جدّه ام ام البنین از دنیا رفت. شما را به خدا ببینید چطور این روزگار فریبکار ، خاندان کساء را در یک ماه دوبار عزادار کرد».

او هم چنین می نویسد : پس از چندی از خبر دیگری مندرج در حاشیه کتاب “وقایع الشّهور و الایام” تألیف بیرجندی (که او نیز متوفای 1352 ق است) اطلاع یافتم که به نقل از اعمش نوشته شده است : «در سیزدهم جمادی الثّانی و در سال 64 ه.ق ام البنین وفات یافت و در قبرستان بقیع به قول مشهور دفن گردید».