دانستنی های مهم درباره دستگاه بخور(گرم و سرد)

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، برای اینکه بین بخور گرم و سرد انتخاب مناسبی داشته باشید به این فکر کنید که در چه هوایی بهتر نفس می کشید. در صورت لزوم ، پزشکان می توانند نوع خاصی از رطوبت ساز را توصیه کنند. با این حال ، انتخاب اساسا به ترجیحات شخصی شما بستگی دارد.

دانستنی های مهم درباره دستگاه بخور

هوای خشک رطوبت را از سطح پوست تبخیر می کند و با گذشت زمان باعث بدتر شدن علائم تنفسی می شود. افزایش رطوبت هوا با استفاده از دستگاه بخور سرد یا گرم می تواند با این مشکلات مقابله کند. بخور سرد و گرم برای کسانی که از خشکی پوست ، خشکی گلو یا راه های هوایی ، آلرژی ، سرفه های مکرر ، خونریزی بینی ، سردردهای سینوسی و ترک خوردگی لب ها رنج می برند مفید است (به خصوص در مناطقی که رطوبت کمی دارند). 

دستگاه بخور یا رطوبت ساز چیست؟

رطوبت ساز دستگاهی است که رطوبت هوا را افزایش می دهد ، درنتیجه پوست و مجرای بینی شما را مرطوب می کند و باعث ایجاد یک مخاط رقیق در سینوس ها می شود.

متخصصان استفاده از دستگاه بخور را برای کمک به رفع گرفتگی بینی در اثر سرماخوردگی ، آنفولانزا و عفونت های سینوسی توصیه می کنند. رطوبت ساز نفس کشیدن را برایتان آسان تر می کند و باعث می شود مخاط راحت تر تخلیه شود. نکته کلیدی این است که دستگاه را تمیز نگه دارید و به درستی از آن نگهداری کنید تا علائم شما را بدتر نکند.

به طور کلی ، دو نوع دستگاه بخور وجود دارد : بخور گرم و بخور سرد. هر دو دستگاه یک کار را انجام می دهند ، اما به روش های مختلف.

مزایا و معایب بخور سرد و گرم چیست؟

هنگام مقایسه بخور سرد و گرم متوجه می شوید که هر کدام از آن ها مزایا و معایب خاص خود را دارند. در این بخش ، به بررسی ویژگی های مثبت و منفی این دستگاه ها می پردازیم.

بخور سرد

دستگاه بخور سرد بخار خنکی منتشر می کند که رطوبت هوا را افزایش می دهد و به رفع گرفتگی بینی ، خشکی گلو و خشکی پوست کمک می کند. این دستگاه از فیلتری استفاده می کند که ناخالصی های آب را جذب می کند و به راحتی تمیز می شود.

بخور سرد برای استفاده در هوای گرم و مناطقی که آب و هوای گرم تری دارند ، گزینه ایدئالی است. با این حال ، در مقایسه با سایر رطوبت سازها سروصدای بیشتری ایجاد می کند.

مزایای استفاده از دستگاه بخور سرد

• بخار خنک منتشر می کند که برای کودکان و حیوانات خانگی ایمن تر است.
• تمیز کردن و نگهداری از آن آسان است.
• ناخالصی های موجود در آب را فیلتر می کند.
• می توانید به آن مواد استنشاقی اضافه کنید که برای مبتلایان به سرماخوردگی و آنفولانزا مفید است.
• مقرون به صرفه است.
• الکتریسیته ساکن موجود در هوا را کاهش می دهد.

معایب استفاده از دستگاه بخور سرد

• ممکن است باکتری ها ، کپک ها و رسوبات معدنی را در خود جای داده و آن ها را در هوا رها کند.
• سروصدا دارد.

برای در امان ماندن از مشکلات ناشی از بخور سرد باید دستگاه رطوبت ساز خود را به درستی و طبق دستورالعمل شرکت سازنده تمیز کنید و توصیه های زیر را به کار بگیرید :

• هر روز آب مخزن را عوض کنید.
• هر سه روز یک بار کل رطوبت ساز را تمیز کنید.
• به جای آب لوله کشی که سرشار از مواد معدنی است از آب مقطر استفاده کنید.

بخور گرم

دستگاه بخور گرم غالبا در ماه های سرد سال برای درمان سرماخوردگی و آنفولانزا استفاده می شود. این دستگاه آب را برای ایجاد بخار گرم می کند.

مزایای استفاده از دستگاه بخور گرم

• احتمال انباشته شدن رسوبات معدنی در این نوع دستگاه کمتر است.
• می توانید برای درمان سرماخوردگی و آنفولانزا به آن مواد استنشاقی اضافه کنید.
• بی سروصدا است.

معایب استفاده از دستگاه بخور گرم

• ممکن است باعث سوختگی شود. به همین دلیل ، برای کسانی که فرزند کم و سن سال دارند مناسب نیست.
• راندمان انرژی آن پایین است.
• تمیز کردن آن سخت تر است.
• به دلیل گرم بودن ، بیشتر از دستگاه بخور سرد مستعد تجمع باکتری ها است.

از بخارساز و دستگاه بخور گرم باید با احتیاط استفاده کنید ، چون المنت های گرم کننده ای دارند که می توانند پوست را بسوزانند و حتی به آتش سوزی منجر شوند. رعایت نکات زیر به استفاده ایمن از دستگاه بخور گرم کمک می کند :

• آن را دور از دسترس کودکان و دور از اشیاء قابل اشتعال قرار دهید.
• هرگز دستگاه بخور گرم را روی فرش یا سایر سطوح قابل اشتعال نگذارید.
• به جای آب لوله کشی از آب مقطر استفاده کنید.
• طبق دستورالعمل شرکت سازنده از دستگاه مراقبت کرده و آن را تمیز کنید.

چه تفاوتی بین بخور سرد و گرم وجود دارد؟

رطوبت ساز گرم و سرد هر دو می توانند رطوبت هوا را افزایش دهند ، اما اثربخشی آن ها با هم متفاوت است.

1. کاهش مشکلات تنفسی

یکی از مزیت های اصلی دستگاه بخور این است که می تواند گرفتگی بینی و سایر علائم سرماخوردگی و آنفولانزا را کاهش دهد. این مزیت به خصوص زمانی اهمیت پیدا می کند که کودک شما به دلیل سن کم نتواند از داروهای رایج سرفه استفاده کند.

بعضی از مطالعات نشان داده اند که بخور سرد برای کاهش مشکلات تنفسی گزینه بهتری است ، چرا که بخار آب خنک آن به انقباض بافت نرم پوشاننده راه های هوایی کمک می کند. بخار گرم ممکن است باعث تورم راه های هوایی و انسداد آن ها شود.

رطوبت سازهای گرم هم می توانند بسیاری از علائم سرماخوردگی و آنفولانزا را تسکین دهند ، اما اگر کمک به نفس کشیدن اولویت اول شما است ، توصیه می شود از دستگاه بخور سرد استفاده کنید.

2. ایجاد یک محیط عاری از میکروب

بخاری که از دستگاه رطوبت ساز گرم خارج می شود ، احتمالا به دلیل جوشیدن آب ، باکتری کمتری دارد. این امر به ویژه در زمستان که سیستم ایمنی بدن کمی ضعیف می شود ، اهمیت زیادی دارد.

3. ترکیب با داروهای ضداحتقان

اگر می خواهید مواد ضداحتقان را در محیط پخش کنید تا گرفتگی بینی برطرف شود ، بهتر است به سراغ دستگاه بخور گرم بروید ، چرا که این مواد برای حل شدن و پراکندگی صحیح به گرما نیاز دارند. اگر می خواهید از مواد ضداحتقان برای کودکان خردسال استفاده کنید ، قبل از انجام این کار با پزشک مشورت کنید.

4. افزایش سطح رطوبت

در بیشتر موارد ، کارآیی بخور سرد و گرم به مدل دستگاه و کیفیت ساخت آن بستگی دارد. با این حال ، شواهدی وجود دارد که نشان می دهد رطوبت سازهای سرد در افزایش رطوبت محیط کارآمدتر هستند ، به ویژه در اتاق های بزرگ با سقف های بلند. چون بخاری که ایجاد می کنند به طور یکنواخت پخش می شود ، در حالی که بخار تولیدشده توسط رطوبت ساز گرم به سمت سقف می رود.

5. ایمنی

رطوبت ساز سرد از ایمنی بیشتری برخوردار است. رطوبت ساز گرم همیشه یک مخزن آب گرم دارد که ممکن است بیرون بریزد و باعث سوختگی شود. اگر می خواهید دستگاه بخور را نزدیک فرزندتان قرار دهید ، رطوبت ساز سرد انتخاب بهتری است.

آیا استفاده بیش از حد از بخور سرد و گرم مضر است؟

وجود مقداری رطوبت در هوا می تواند مزیت های زیادی داشته باشد ، اما رطوبت بیش از حد تنفس را دشوار کرده و بعضی از علائم آلرژی را بدتر می کند. چرا که مواد آلرژی زای رایج ، از جمله مایت های گرد و غبار و کپک ها ، در محیط های مرطوب رشد می کنند. مایت ها موجودات میکروسکوپی هستند که بدون دیده شدن در داخل خانه ها زندگی کرده و به رشد خود ادامه می دهند.

به گفته آژانس حفاظت از محیط زیست ایالات متحده (EPA) ، سطح رطوبت داخل ساختمان باید بین 30 تا 50 درصد باشد و رطوبت بالای 60 درصد خیلی زیاد است. هر کسی که از دستگاه بخور سرد و گرم استفاده می کند باید داخل اتاق یک رطوبت سنج داشته باشد. بعضی از دستگاه های بخور می توانند سطح رطوبت را اندازه گیری کنند ، اما سایر دستگاه ها به یک رطوبت سنج مستقل نیاز دارند.

سطح مناسب رطوبت برای داخل خانه چقدر است؟

در پاسخ به این سوال می توان مطرح کرد که بر اساس اطلاعات دریافتی از استاندارد بین المللیِ ستاره انرژی (Energy Star) سطح رطوبت ایدئال در خانه بین 30 تا 50 درصد است. البته در بخش های خنک تر خانه در تابستان ، این مقدار باید بر روی مقدار 30 تا 40 درصد متغیر باشد ، چراکه این میزان رطوبت از بخار گرفتن پنجره ها جلوگیری می کند. همچنین به یاد داشته باشید که رطوبت بیش از حد می تواند باعث رشد قارچ ها و باکتری ها شود. بنابراین به منظور برقراری تعادل لازم در محیط خانه ، وجود دستگاه بخور می تواند کمک کننده باشد.

مهمترین مزیت های خرید دستگاه بخور سرد و گرم

استفاده از دستگاه بخور می تواند مزیت ها و فواید بسیاری داشته باشد که از مباحث مربوط به سلامت شخصی گرفته تا شرایط کلی خانه را شامل می شود. بنابراین در همین ابتدا مروری بر مهم ترین مزیت های خرید دستگاه بخور خواهیم داشت.

کاهش رسیک ابتلا به یک سری از بیماری ها

جالب است بدانید که افزودن رطوبت به هوا منجر به کاهش هوای خشک در محیط می شود. این مساله خود می تواند عاملی برای کاهش رسیک ابتلا به یک سری از بیماری ها از جمله بیماری های پوستی باشد. درواقع در هوای مرطوب (البته به صورت متعادل) ویروس ها و سایر باکتری ها به صورت طولانی در هوا معلق نخواهند بود و طبیعتا در چنین حالتی احتمال ابتلای شما به یک سری از بیماری ها کاهش می یابد.

بهبود قابلیت کنترل دما

جالب است بدانید که مدیریت هوای خشک دشوار است چراکه قابلیت نگهداری گرما را به خوبی ندارد. در نتیجه به منظور کنترل دما با افزایش هزینه ی انرژی مواجه خواهید شد. درواقع برای گرم کردن بیشتر محیط نیاز خواهید داشت که دمای سیستم ها گرمایشی را بالا ببرید. در چنین حالتی وجود دستگاه بخور سرد می تواند رطوبت را به هوا اضافه و در نهایت کنترل دمای محیط را آسان تر کند.

بهبود شرایط پوست شما و بهبود تنفس

همانطور که در مقدمه هم ذکر شد ، هوای خشک اغلب منجر به خشکی پوست می شود. خشکی پوست نیز احتمال خارش ، پوسته پوسته شدن و ترک خوردگی پوست دست ها وصورت را بالا می برد. بنابراین وجود رطوبت می تواند تا حد قابل قبولی این دست از مشکلات را برطرف کند. به تجربه می توان دریافت که هوای خشک می تواند منجر به گلو درد ، خشکی چشم و تحریک مجاری تنفسی شود. بنابراین اضافه کردن رطوبت به هوا باعث بهبود و راحتی در تنفس می شود.

آشنایی با انواع دستگاه بخور و مزایا و معایب آن

دستگاه بخور در مدل های متنوعی از جمله رومیزی و کنسولی (قابلیت قرار گیری بر روی کف زمین) ، بخور گرم ، بخور سرد یا سرد و گرم (با هم) در بازار وجود دارد.

دستگاه بخور سرد (Cool Mist Humidifier)

جالب است بدانید که اکثر مردم تمایل به خرید دستگاه های مرطوب کننده هوا از نوع بخور سرد دارند. به گفته سازمان غذا و دارو در صورت مبتلا شدن به سرما خوردگی وجود یک دستگاه بخور سرد می تواند نقش موثری در کاهشِ تورمِ مجاری تنفسی داشته باشد ، در چنین حالتی نفس کشیدن بسیار راحت تر خواهد شد. به طور کلی دو نوع سیستم بخور سرد در بازار وجود دارد که شامل مدل های تبخیری (Evaporative) و اولتراسونیک (Ultrasonic) می شود. در همین راستا کارکرد دستگاه های بخور سرد از نوع تبخیری به این شکل است که یک فن هوا را به داخل فتیله ای مرطوب می دمد. در چنین حالتی هوای خنک از طریق فیتیله داخلی به خارج انتقال می یابد.

دستگاه های بخور از نوع اولتراسونیک از یک نبولایزر (قطعه ای که ذرات آب را به صورت بسیار ریز در هوا پخش می کند) که یک صفحه ای ارتعاشی و کوچک است ، برای ایجاد بخور خنک استفاده می کنند. از آنجایی که هیچ نوع فنی در این سیستم ها وجود ندارد ، مدل های اولتراسونیک معمولاً بی صداتر از مدل های تبخیری هستند.

دستگاه بخور گرم (Warm Mist Humidifier)

دستگاه های بخور گرم ، که به عنوان دستگاه بخار هم شناخته می شوند ، معمولا ارزان ترین گزینه پیش روی شماست. درواقع کارکرد این مدل ها به این شکل است که از یک عنصر حرارتی برای جوشاندن آب و ایجاد بخور گرم استفاده می کنند. طبیعتا این مساله به این معنی است که انرژی بیشتری نسبت به دستگاه بخور خنک مصرف می کنند. از طرفی در فصول سرد سال ، ممکن است ترجیح دهید که بخار گرمی در خانه شناور باشد ، به جای اینکه هوای خانه با رطوبت سرد پر شده باشد. البته باید بدانید که این دست از محصولات می توانند باعث متورم شدن مجرای بینی و سخت تر شدن تنفس شوند ، بنابراین نباید از آن ها برای تسکین علائم سرماخوردگی استفاده کرد. دستگاه های بخور گرم برای کاهش باکتری ها و پاک سازی محیط گزینه های بهتری هستند و می توانند سطوح بالاتری از رطوبت را در اتاق فراهم کنند. همچنین با وجود این نوع از دستگاه های بخور می توانند برخی محصولات دارویی را برای تسکین سرفه های خشک در فضا پخش کنید. توصیه می شود که از دستگاه بخور گرم در اتاق کودکان استفاده نکنید ، چراکه مخزن این دستگاه حاوی آب داغ است که در صورت بالا آمدن یا نشتی رطوبت ، می تواند برای کودک خطرساز (سوختگی با آب داغ) باشد.

دستگاه بخور سرد و گرم (Dual-mist Humidifier)

همانطور که از نام این دستگاه مشخص است ، دستگاه بخور دو کاره قابلیت شیفت از حالت سرد به گرم را دارد. چنین قابلیتی می تواند نیازهای شما را در گستره وسیع تری برطرف کند ، اما قیمت آن نسبت به مدل ها تک کاره بالاتر است.

بهترین دستگاه بخور برای اتاق هایی با اندازه های مختلف

برای تعیین میزان رطوبت مورد نیاز برای اتاق ، در ابتدا باید متراژ اتاق را بر حسب مترمربع اندازه گیری کنید. برای ایجاد رطوبت در اتاق های کوچک تا متوسط ، استفاده از دستگاه بخورهای رومیزی کم هزینه ترین گزینه انتخابی است ، اما نیاز است تا مخازن کوچک آن را دائما پر از آب کنید! این در حالی است که برای فضاهای بزرگ ، مدل های کنسولی بهترین نمونه های موجود برای خرید هستند که می توانند هوای اتاق را تا حجم وسیعی مرطوب کنند. دستگاه های بخور مدل کنسولی از مخازن آب بزرگ تری برخوردار هستند ، بنابراین نیاز به پر کردن مجدد در دوره های کمتری دارند. البته از آنجایی که این مدل ها بزرگ و سنگین تر هستند ، ممکن است جابه جایی آن ها راحت نباشد.

به طور کلی دستگاه های بخور کوچک برای اتاق هایی با اندازه 27.87 مترمربع (300 فوت مربع) مناسب است. مدل های متوسط برای فضاهایی با اندازه 37.06 الی 46.35 مترمربع (399 تا 499 فوت مربع) و انواع بزرگ تر این نوع محصولات ، برای اتاق هایی به وسعت 46.45 مترمربع (500 فوت مربع) مناسب است.

6 نکته کلیدی برای خرید انواع دستگاه بخور خانگی

در این قسمت شش نکته اساسی به منظور انتخاب دستگاهی کاراتر را مرور می کنیم.

1. سهولت در استفاده از دستگاه بخور

به یاد داشته باشید که خرید دستگاه بخوری که به راحتی جابجا شود ، فاکتوری مهم در زمان خرید است. در هنگام خرید دستگاه بخور از نوع تبخیری ، مطمئن شوید که فتیله آن قابل جایگزینی به شکلی آسان و اقتصادی است ، چراکه هر چند وقت یک بار باید آن را تعویض کنید. البته این موضوع به مدل و میزان کارکرد دستگاه وابسته است. توصیه می شود به دنبال محصولی با دکمه ها و منوی کاربرپسند باشید که اطلاعات (دما ، میزان رطوبت و…) را به واضح ترین شکل ممکن نمایش دهد.

2. توجه به میزان تولید رطوبت

شاید در زمان خرید دستگاه بخور به این موضوع فکر کنید که صرف نظر از اندازه اتاق ، بزرگ ترین دستگاه بخور را تهیه کنید. در چنین حالتی باید اذعان کرد که این کار ایده خوبی نیست. چراکه بنا بر بنیاد آسم و آلرژی آمریکا ، اگر اندازه و میزان تولید رطوبت دستگاه بخور با سایز اتاق تناسبی نداشته باشید ، با رطوبت بیش از حد در هوا مواجه خواهید شد. چنین مساله ای می تواند امکان رشد کپک و کنه های زنده در غبار را بالا ببرد و عاملی برای واکنش های آلرژیک باشد. در حالت ایدئال ، میزان رطوبت خانه شما باید بین 30 تا 50 درصد باشد. بنابراین در هنگام خرید این کالا حتما باید به تناسب و میزان رطوبت تولید دستگاه دقت کنید.

3. قابلیت کنترل رطوبت دستگاه بخور

تقریباً اکثر دستگاه های بخور هوشمند قابلیت کنترل رطوبت را دارند و زمانی که میزان رطوبت فضا به مقدار تعیین شده توسط شما برسد ، دستگاه به طور اتوماتیک خاموش می شود. لازم به تاکید است که این قابلیت در مدل های مناسب برای اتاق هایی با اندازه بزرگ بیشتر است.

4. اهمیت تمیز کردن راحت دستگاه

اهمیت تمیز کردن راحت دستگاه از این جهت مهم است که دستگاه بخور به طور مرتب نیاز به تخلیه ، شست و شو و خشک کردن بخش های داخلی دارد. اگر دستگاه بخور به درستی تمیز نشود ، میکروارگانیسم ها می توانند در مخزن رشد کنند و به هوا منتقل شوند. در چنین حالتی احتمالاً مشکلات تنفسی در پیش خواهد بود ، به ویژه اگر گروه های حساس در خانه حاضر باشند. بنابراین لازم است که قبل از اولین استفاده و همچنین در شروع فصل دستگاه بخور را تمیز کنید.

5. انتخاب مدل های کم صداتر برای اتاق خواب یا اتاق کودک

برخی از این دستگاه ها صدای بیشتری نسبت به سایرین تولید می کنند. بنابراین پیشنهاد می کینم که برای محیط هایی مانند اتاق خواب و دفاتر خانگی که به فضای ساکت تری نیاز دارند ، مدل های اولتراسونیک را به عنوان راه حل انتخاب کنید. چراکه همانطور که قبلا هم اشاره شد ، بخارسازهای اولتراسونیک از یک دیافراگم لرزشی خاص برای تولید بخورات تسکین دهنده استفاده می کند. بنابراین از آنجایی که فن ندارند ، این محصولات به طور قابل توجهی کم صداتر از سایر مدل ها هستند.

6. توجه به امکانات و قابلیت های محصول

در کنار تمام موارد ذکر شده ممکن است دیگر قابلیت های دستگاه بخور از جمله خاصیت آنتی باکتریالی ، داشتن سرعت های چندگانه ، قابلیت رطوبت سنجی ، امکان خارج کردن بخور ولرم و نشانگر میزان آب برای شما قابل توجه باشد. بنابراین در زمان خرید با توجه به نیاز خود دستگاهی با قابلیت های مدنظر و البته قیمت بالاتر را تهیه کنید.

آیا استفاده از دستگاه بخور برای نوزاد مناسب است؟

استفاده از دستگاه بخور از جمله ضروری ترین گزینه ها برای نگهداری از نوزاد و کودک نیست ، اما می تواند در فصل زمستان ارزشش را داشته باشد.

زمانی که دمای اتاق با استفاده از گرم کننده های مختلف در اتاق بالا می رود ، یک دستگاه بخور سرد در اتاق خواب ممکن است به نوزاد شما کمک کند تا راحت تر نفس بکشد ، همچنین از خشکی پوست او جلوگیری کند. همچنین توصیه می شود که در صورت سرماخوردگی کودک از دستگاه بخور سرد برای اتاق استفاده کنید. لازم به ذکر است که وجود دستگاه بخور می تواند به مرطوب نگه داشتن پوست در صورت ابتلا به اگزما و جلوگیری از خون ریزی بینی کودک کمک کنند. البته تمیز کردن دائمی دستگاه اتاق نوزاد و کودک باید با وسواس بیشتری دنبال شود.

نحوه نگهداری و تمیز کردن دستگاه بخور

به طور کلی در مدل های مختلف دستگاه بخور این عملیات کمی متفاوت است ، اما به طور کلی ، روند تمیز کردن تقریبا مشابه و به شرح زیر است. به منظور تمیز کردن دستگاه ابتدا باید آن را خاموش کنید و از خالی بودن مخزن آن مطمئن شوید. سپس مخزن را با سرکه سفید پر کنید و اجازه دهید 15 تا 20 دقیقه سرکه در مخزن بماند. پس از سپری شدن زمان لازم سرکه را خالی کنید و داخل مخزن بخورساز را بشویید تا رسوبات معدنی از بین برود. پس از این مرحله دستگاه را خشک کنید و قسمت های مختلف آن را به هم وصل کنید ، تا آماده استفاده مجدد شود. بهترین روش برای تمیز نگه داشتن دستگاه بخور ، انجام عملیات مطرح شده به صورت هفتگی است. چراکه با انجام دوره ای این کار در صورت اختلال در عملکرد دستگاه بخور خیلی زود متوجه آن خواهید شد. همچنین فرصتی به قارچ ها و باکتری ها برای رشد در مخزن دستگاه نخواهید داد.