پول چیست و چگونه اختراع شد؟ پشتوانه پول چیست؟

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، پول چیست و تقاضای پول چیست و ارز چیست و چرا چاپ پول باعث تورم میشود و پول بدون پشتوانه و پشتوانه رمز ارز چیست و تورم چیست به زبان ساده و پشتوانه پول ایران و تورم اقتصادی چیست و قوانین چاپ پول و واحد پول و حجم پول چیست و اختراع پول و شبه پول چیست و پشتوانه پول چیست و تورم چیست در نم نمک.

پول چیست و چگونه اختراع شد؟ پشتوانه پول چیست؟

پول ، شیء ، یا چیزی ست که انسان ها برای تسهیل در دادوستد خدمات و کالاها در راستای رفع نیازها و خواسته های خود از آن استفاده می کنند. به صورت کلّی هر چیزی می تواند به عنوان پول مورد استفاده قرار گیرد. در گذشته های دور ، کالاها معمولاً به عنوان پول مورد استفاده قرار می گرفتند و در بسیاری کشورهای جهان طلا و نقره به عنوان پول رایج بودند. در حال حاضر تقریباً تمام پول مورد استفاده در تمامی کشورهای دنیا اصطلاحاً پول بی پشتوانه است که به پولی اطلاق می شود که دارای ارزش ذاتی نبوده و کنترل ارزش آن در اختیار حکومت است.

در بیش تر کشورهای دنیا پول در گردش دارای دو بخش پول مسکوک و پول بانکی است که پول بانکی اکثریت مقدار پول در گردش را تشکیل می دهد.

برای پول در حالت کلی می توان سه کارکرد متفاوت از هم برشمرد. در کارکرد اول پول وسیله مبادله است. یک کشاورز می تواند گندم خود را به یک مشتری بفروشد و از او پول بگیرد و همان پول را در ازای خرید میوه به باغ دار بدهد. در این میان ، پول استفاده شده توسط هر دو طرف باید به رسمیت شناخته شود و آن را معتبر تلقی کنند. هم چنین استفاده از این وسیله مبادله نباید مستلزم صرف هزینه و وقت زیاد باشد.

کارکرد دوم پول ، شمارندگی آن است. بدین منظور ، پول کمیتی گسسته را به هر کالا یا خدمت نسبت می دهد و به کمک آن می توان دریافت ارزش یک کالا یا خدمت چقدر بیشتر از کالا و خدمتی دیگر است. لازمه این کارکرد ، پوشایی واحد پول برای کالاها و خدمات متفاوت است.

در نهایت کارکرد سوم پول ذخیره سازی ارزش است؛ با کمک پول ، یک تولیدکننده می تواند محصول تولیدی خود را بفروشد و پول حاصل از فروش آن را در آینده خرج کند؛ آینده ای که اگر می خواست تا آن زمان صبر کند ، محصول از بین می رفت و دیگر ارزشی برای فروش نداشت. ذخیره سازی ارزش نیازمند ثبات نسبی ارزش پول در گذر زمان است. هرگونه نوسان (چه منفی و چه مثبت) این کارکرد را تحت شعاع قرار می دهد.

پول های سنتی فیزیکی این سه کارکرد را با کمک نظام سیاسی حاکم بر کشور تأمین می کنند؛ رژیم حاکم بر کشور تضمین می کند که به ازای پول چاپ شده ، می توان وسایل مبادله دارای ارزش دیگر (همچون طلا و پول های رایج سایر نظام ها) را دریافت کرد.

مردم نیز به اعتبار رژیم سیاسی حاکم و تولید ناخالص داخلی ، پول چاپ شده را برای مبادله معتبر می دانند. به تبع آن ، هر چه از اعتبار و اقتدار رژیم سیاسی حاکم بر کشور نزد مردم کم شود یا تولید ناخالص داخلی پایین بیاید ، به رسمیت شناخته شدن و معتبر دانستن پول نزد مردم کاهش می یابد و از کارایی پول به عنوان وسیله مبادله کم می شود.

به تمامی پول هایی که کارکرد آن توسط نظام سیاسی متمرکزی تضمین می شود ، پول متمرکز یا پول سنتی می گویند؛ حال آن که دسته دیگری از پول ها وجود دارند که کنترل حجم و مبادلات آن توسط نهادی متمرکز صورت نمی گیرد و طبیعتاً کارکردهای آن توسط نظامی متمرکز تضمین نمی شود. دسته ای از این پول ها رمزی هستند که مشهورترین آن ها ارز رمزی موسوم به بیت کوین است.درواقع پول می تواند واحدهای اقتصادی مجزّا را یکپارچه ویا بالعکس یک واحد یکپارچه اقتصادی را به چند قسمت متمایز تقسیم کند؛ مثلاً یک منطقه اقتصادی کلان مثل خاورمیانه ، توسّط پول کشورهای مختلف به مناطق اقتصادی جدا از هم تقسیم شده.

تاریخ پول

پولیس پولی بود که با مس ساخته می شد. بعضی از علمای لغت می گویند کلمه پولس در آغاز در فنیقیه وضع شد و از آنجا به کشورهای دیگر سرایت کرد و کلمه فلوس که هنوز در برخی از کشورهای خاور نزدیک و خاورمیانه مصطلح است همین پولس است و کلمه پول که در زبان فارسی امروزی متداول است از ریشه پولوس گرفته شده است و بر خلاف تصور بعضی از ریشه فولاد نیست. در جوامع اولیه معمولاً مبادله کالا به صورت مبادله پایاپای انجام می گردید. در چنین سیستمی معمولاً مقدار معینی از یک کالا با مقدار معینی از کالای دیگر به صورت پایاپای مبادله می گردید.

این سیستم تنها در اجتماع های کوچک قابل استفاده است و با بزرگتر شدن جوامع انسانی نیاز به مبادله به وسیله پول شکل گرفت. در قدیم معمولاً پول یکی از کالاهای موجود در آن جامعه بود. به طور مثال در زمان قدیم در خاورمیانه جو به عنوان پول مورد استفاده قرار می گرفت یا در قاره آمریکا صدف به عنوان پول استفاده می شد. به نوشته هرودت ، مردم لیدیا اولین کسانی بودند که به استفاده از سکه نقره روی آوردند. با گسترش بانک ها استفاده از رسیدهای بانکی به عنوان پول گسترش گرفت. در بین قرن های 17 تا 19 میلادی در بیشتر کشورهای اروپایی استاندارد طلا مورد استفاده بود که در آن پول کاغذی دارای ارزش معین و ثابتی نسبت به طلا بود. بعد از جنگ جهانی دوم در کنفرانس برتون وودز بیشتر کشورهای دنیا به استفاده از پول فیات که به دلار آمریکا ثابت شده بود روی آوردند و دلار آمریکا تنها پولی بود که ارزش آن نسبت به طلا ثابت شده بود. در سال 1971 و در زمان ریچارد نیکسون آمریکا به صورت یکطرفه پیمان برتون وودز را لغو نمود و از این زمان به بعد تمامی پول مورد استفاده در دنیا تبدیل به پول فیات گردید.

در اقتصاد

در مفهوم اقتصادی پول بسیار متفاوت از تعریف عمومی آن است. حجم پول آثار کاملاً بارزی در اقتصاد داشته و بر نرخ تورم ، بهره ، بیکاری و تولید تأثیرگذار است. در مفهوم اقتصادی پول واحدی برای اندازه گیری تولید اقتصادی و نیز واحدی برای ذخیره ارزش اقتصادی می باشد. پول رایج باید 5 ویژگی داشته باشد :

• مورد قبول عموم باشد.
• بادوام باشد.
• استفاده از آن آسان بوده و قابل تقسیم به قسمت های کوچکتر باشد.
• دارای ارزش ثابت باشد.
• تولید آن محدود باشد.

انواع پول

در بیشتر تاریخ پول مورد استفاده در تمامی کشورهای دنیا ، پول کالایی بوده است. حال آنکه اکنون در تمامی کشورهای دنیا پول فیات مورد استفاده قرار می گیرد.

پول کالایی

در این نوع پول هر کالایی می تواند مورد استفاده قرار گیرد. کالاهای رایج مورد استفاده فلزات نایاب مانند طلا و نقره یا مس بوده ولی گاهی مواد دیگری نظیر مواد غذایی ، سنگ ، سیگار و غیره نیز مورد استفاده قرار گرفته اند.

پول بی پشتوانه

پول بی پشتوانه (پول فیات) پولی است که فاقد هرگونه ارزش ذاتی بوده و ارزش آن تنها وابسته به حکومت است. در این نوع سیستم با از بین رفتن حکومت پول ضرب شده توسط آن حکومت نیز بی ارزش می شود. در زمان قدیم پول تمامی کشورها معمولاً به فلزات گران بها نظیر طلا و نقره متصل بود؛ ولی بعد از لغو یک جانبه پیمان برتون وودز از سوی آمریکا در سال 1971، در تمامی کشورهای دنیا پول مورد استفاده پول بی پشتوانه است.

به طور مثال در پشت اسکناس های دلار آمریکا نوشته شده است که این پول legal tender است که معنی آن این است که قبول نکردن این پول برای مبادلات ، غیرقانونی می باشد. پول بی پشتوانه دارای این برتری نسبت به پول کالایی است که در صورت مخدوش شدن آن دولت صادرکننده پول هنوز آن را قبول می کند. به طور مثال می توان اسکناس دارای پارگی را با اسکناس نو تعویض نمود ولی مشابه چنین کاری در مورد پول کالایی وجود ندارد.

مسکوکات

مسکوکات در واقع پول ضرب شده توسط حکومت می باشد که می تواند به صورت سکه یا اسکناس باشد.

پول بانکی

پول بانکی پولی است که در یک حساب بانکی بوده و قابل برداشت از شعب بانک یا دستگاه های خودپرداز است. در تقریباً تمامی بانک های دنیا بانک از نظام بانکداری ذخیره کسری استفاده می کند که در آن بانک تنها بخشی از سپرده ها را به عنوان ذخیره نگه می دارد. پول بانکی دارای این تفاوت با پول مسکوک است که اولاً به صورت غیر فیزیکی بوده و تنها یک عدد در دفترچه حساب صاحب حساب است و ثانیاً اینکه در صورت از بین رفتن آن موسسه بانکی ، پول ذخیره شده در آن نیز از بین می رود.

سیستم بانکداری ذخیره کسری دارای خطرات تورمی زیادی است زیرا در هر بار پول جدیدی به پول در گردش هر کشور اضافه می شود. در تمامی کشورها بانک مرکزی میزان ذخیره مورد نیاز بانک را مشخص می کند. پول در گردش هر کشور معمولاً مجموع پول مسکوک و پول درون حساب های بانکی است.

تعریف پول فدرال : از اقسام پول بانک است که برای مصارف فدرال خرج می شود.

تعریف پول فدرال سجلّ شده : از اقسام پول فدرال است که صرفاً جهت مصرف مشخصّی هزینه شده باشد.

تعریف پول چرب : پول سجل داری که به هیچ صورت قابل اختلاط با اقسام دیگر را ندارد و صاحب آن را از روی آن می شناسند پول چرب می نامند.

نکته : همانگونه که اثر انگشت همه یک منحصربه فرد است پول چرب هر شخص با شخص دیگر تفاوت محتوا دارد.

تذکر : منظور از اشخاص فقط اشخاص حقوقی می باشد.

تعریف پول چیدمان : پولی که دولت جهت گسترش جایگاه های اداری هزینه می کند پول چیدمان نام دارد.

نکته : از اقسام پول فدرال است و بیشتر توسّط خزانه داری یا بانک مرکزی و با هماهنگی شورای عالی پول و اعتبار خرج می شود.

ویژگی های ارزهای دیجیتال

پول رمزنگاری شده با ایجاد بیت کوین به دنیا معرفی شد و در طی مدت زمان کوتاهی توانست توجه زیادی را به خود جلب کند. این نوع پول از ویژگی هایی بهره می برد که آن را تبدیل به خاص ترین پول دنیا کرده است. در ادامه چند مورد از این ویژگی ها را بررسی می کنیم.

• رمزارزها از دفتر کل توزیع شده استفاده می کنند. بنابراین ، دفتر کل حساب ها به جای این که دست یک شخص یا نهاد مثل بانک مرکزی باشد ، در اختیار تمام کاربران شبکه قرار گرفته است. امنیت اطلاعات در این حالت بسیار بالاتر است.
• توکن های ارز دیجیتال به صورت غیرمتمرکز مدیریت می شوند به این صورت که تامین امنیت اطلاعات ، تایید و ثبت تراکنش ها و ایجاد سکه های جدید همه به دست ماینرها از سراسر جهان مدیریت می شود.
• امنیت رمزارزها توسط الگوریتم های رمزنگاری ، توابع هش و ایده های اقتصادی تامین می شود. این ایده ها در شبکه بلاک چین به شکلی در کنار هم قرار گرفته اند که حمله به شبکه و از بین بردن آن سخت و هزینه بر است.
• برای استفاده از پول دیجیتال نیازی به احراز هویت و اجازه گرفتن از شخص یا سازمان خاصی نیست. افراد می توانند با داشتن کیف پول ارز دیجیتال به دیگران در هر جای دنیا پول ارسال کنند.
• هیچ کس نمی تواند کاربری را از معامله با ارزهای دیجیتال منع کند.
• اطلاعات تراکنش ها در شبکه بلاک چین کاملا شفاف در اختیار تمام کاربران قرار می گیرد اما چون احراز هویت وجود ندارد تشخیص افراد از روی کیف پول غیر ممکن است.
• سرعت انتقال پول در تراکنش های بین المللی با استفاده از ارزهای دیجیتال بالا است و به دلیل حذف نهادهای مالی واسطه با کمترین هزینه انجام می شود.
• مجموع تعداد سکه ها در بسیاری از پروژه های بلاک چینی محدود است و امکان تولید سکه های جدید در آن وجود ندارد. این به این معنی است که هیچ کس نمی تواند با تولید سکه های جدید ارزش دارایی افراد را کاهش دهد.

مکتب های اقتصادی

دیدگاه کلاسیک

پول فقط وسیله مبادله است؛ و این دیدگاه توسط آلفرد مارشال مطرح شد؛ که از حاصل ضرب سرعت گردش پول برابر ارزش تولیدات حاصل می شود.

مکتب راکفلر : پول به ماهیّت پشتوانه بستگی دارد و فرقی با اینکه پشتوانه آن خرج شده باشد ندارد.

مکتب دولت : پول کالا است و خودش قابل خرید و فروش می باشد.

نکته : برای کسبه و تجّار مکتب راکفلر مناسب تر است و اشخاص حقوقی باید دیدگاه دولتی داشته باشند.

مکتب رومانیائی : پول به صرافت شخصی هزینه می شود لذا می توان بر خرج کرد آن اشکال وارد کرد.

یادآوری : این مکتب هم اکنون هم در بین دستگاه های قضائی کشورهای مختلف پیروانی دارد و ابتدا اصل را بر صرافت صاحب پول گذاشته سپس برعملکرد او اشکال وارد می کنند.

مکتب مدرن : بیشتر بین روشن فکران رواج دارد و به پایه پولی جدا برای خزانه داری اعتقاد ندارند.

نکته : در این مکتب کل موجودی اجناس و کالاهای یک کشور را یکپارچه تصوّر کرده و اگر مثلاً یک مداد خریده باشند پول خود را در گستره تمام مدادهای یک کشور به حساب می آورند.

نکته : از بابت اقتصادی بسیار دید مناسبی است و همین باعث می شود به گستره اقتصادی دیگری مثل یک شخص حقوقی احترام بگذارند.

مکتب فدرال : گستره اقتصادی را یک جامعه آماری محسوب کرده و هزینه را به حساب احتمالات می گذارند.

تذکّر1 : در بازار این مکتب رواج ناخواسته ای دارد و هرگز فکر خود را برای پیچ و تاب های شکل گیری اقتصاد فردی خسته نمی کنند.

تذکّر2 : مرز بازار آزاد و سازمان یافته همین از پیش اندیشیده شدگی است که دولتمردان نهایت احترام را به دلیل رعایت آزادی های فردی به آن می گذارند.

دیدگاه کینز

در دیدگاه کینز نقش بیشتری برای بخش دولتی در نظر گرفته شده است. این نوع تفکر در بعد از جنگ جهانی دوم در دنیا قدرت گرفت. در این دیدگاه سه عامل برای تقاضای پول تعیین شده است :

• انگیزه معاملاتی : مردم پول نگه می دارند تا فاصله و شکاف زمانی موجود میان دریافت درآمدهای خود و هزینه هایی را که موجب پرداخت می شوند را بپوشانند.
• انگیزه احتیاطی پول : افراد به حوادث پیش بینی نشده مقداری پول خود را نگهداری می کنند.
• انگیزه سفته بازی یا بورس بازی : مردم دارایی های خود را به صورت نقد یا اوراق قرضه نگهداری می کنند. اگر نرخ بهره پول افزایش یابد مردم کمتر تمایل دارند تا اوراق قرضه یا بورس بازی کنند و اگر نرخ بهره پول کاهش یابد مردم بیشتر تمایل دارند که پول خود را اوراق قرضه یا بورس بازی کنند.

در دیدگاه دولتی سفته خودش اسکناس به حساب می آید لذا برای نگهداری آن می توان در بانک حساب باز کرد.

اقتصاد اتریشی

اقتصاد اتریشی معتقد به نقش بسیار کم برای دولت در مسائل اقتصادی است. در این نوع طرز فکر چرخه پول به این صورت است که وقتی بانک با پایین نگه داشتن بیش از حد بهره پول زیاد تولید کند اثرات حبابی ایجاد شده و پس انداز از بین می رود.