دریای شور و شیرین در قرآن و تفسیر آن [دلیل علمی]

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، دریای شور و شیرین و دریای شور و شیرین کجاست و فیلم دریای شور و شیرین و دریای شور و شیرین قرآن و تفسیر دو دریای شور و شیرین و تحقیق در مورد دریای شور و شیرین و دریای شور و شیرین در ایران و دریای شور و شیرین ویکی پدیا و دریای شور و شیرین سوره الرحمن در نم نمک.

ماجرای دریای شور و شیرین در قرآن و تفسیر آن

سال هاست تصویری در اینترنت می چرخد که جایی را که آب های دو اقیانوس به هم می رسند و باهم مخلوط نمی شوند ، توصیف می کند. آیا چنین پدیده ای واقعا اتفاق می افتد؟

با جست وجویی ساده در فضای سایبری می توانید تصاویر و فیلم هایی از جایی در خلیج آلاسکا پیدا کنید که مرز بی انتهای دو سطح وسیع آب آزاد را با رنگ های متفاوت نشان می دهد. قدیمی ترین این تصاویر به سال 2007 (1386) برمی گردد و جالب تر این که چنین عنوانی برای آن انتخاب شده است : «جایی که آب های دو اقیانوس به هم می رسند و باهم مخلوط نمی شوند». برخی دیگر ، تیتر «جایی که دریای بالتیک و دریای شمال به هم می رسند» را برای این تصاویر انتخاب و ادعا کرده اند که در این پدیده طبیعی و غیرعادی ، آب های این دو منطقه هرگز با هم مخلوط نمی شوند و مرزی دائمی با هم دارند.

حقیقت ماجرا اما چیز دیگری است. این درست است که تصویر در خلیج آلاسکا ثبت شده ، اما نه جایی که آب های دو اقیانوس به هم می رسند. محل ثبت تصویر در فاصله ای نه چندان دور از ساحل قرار دارد ، جایی که رودهای حامل آب های شیرین و تازه ذوب شده از یخچال های روی خشکی ، به خلیج می ریزند و به آب های شور اقیانوس آزاد می رسند؛ اما چرا رنگ اولی آبی روشن و رنگ دیگری ، آبی تیره است؟

«کنث برلند» (Kenneth Bruland) استاد علوم اقیانوسی در دانشگاه کالیفرنیا-سانتاکروز ، عکاس همان تصویری است که سال 2007 (1386) به فضای سایبری راه یافت. آن سال ، او همراه با گروهی از پژوهشگران در سفر دریایی اکتشافی به خلیج آلاسکا سفر کرد تا نقش آهن را در جریان های اقیانوسی و چرخه مواد معدنی شمال اقیانوس آرام بررسی کند. هدف اصلی دیگر همکارانش ، بررسی جریان های کند اقیانوسی (eddy) در این منطقه بود. برخی از این جریان ها به ابعاد بزرگی با قطر صدها کیلومتر می رسند و جریان هایی چرخشی از ساحل آلاسکا به درون خلیج ایجاد می کنند.

رودخانه بزرگ کوپر (Copper) که بیش از 450 کیلومتر درازا دارد ، همراه با رودخانه های دیگر ، جریان آب شیرین حاصل از یخچال های ذوب شده را به خلیج منتقل می کنند. این آب هرچند شور نیست ، اما مواد معدنی فراوان و آبرفت های زیادی را با خود حمل می کند که آهن ، بخش مهمی از آن را تشکیل می دهد. همین ترکیبات معدنی محلول است که رنگ آب را تغییر داده است.

می پرسید این مواد معدنی از کجا می آید؟ آبی که از ذوب یخچال ها جاری می شود ، در مسیر خود کوه ها و صخره ها را می شوید و با ایجاد فرسایش ، مواد معدنی را لایه لایه از سنگ جدا می کند. این مواد را پودر سنگ هم می نامند.

وقتی این ریزذرات به حجم بزرگ تری از آب وارد می شوند ، تحت تأثیر جریان های اقیانوسی قرار می گیرند و به میان خلیج آلاسکا منتقل می شوند. در این تصویر هم جریان آب شیرین و پر از املاح معدنی به آب های آزاد رسیده است و به خاطر تفاوت شدید ترکیب محلول ها ، با مرز مشخصی دیده می شوند؛ اما این مرز ، دائمی و بدون تغییر نیست. به تدریج ، آب ها با هم درمی آمیزند و املاح در اقیانوس پخش می شود.

در شمال کشور دانمارک در شهر توریستی اسکاگن جایی که دریای شمال و دریای بالتیک به هم می رسند اما با هم ادغام نمی شوند. یکی از این دریا ها شور است و دیگری شیرین می باشد.

این یکی از معجزات الهی است که در قرآن نیز به آن اشاره شده است. این پدیده در دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس که در تنگه جبل الطارق به هم می رسد دیده می شود اما به دلایلی مانند دما میزان شوری و شیرینی از هم جدا می شوند.

تفسیر به نوعی دیگر

آیا مراد از دو دریایی که در سوره الرحمان از آنها یاد شده ، علی(ع) و فاطمه(س) هستند؟

پرسش

آیا این تفسیری که شیعیان از «البحرین» در سوره الرحمان می کنند بر چه مبنا و سندی است؟ شیعیان می گویند : از جابر از ابی عبد الله در مورد تفسیر کلام الهی وارد شده است : «مراد از البحرین(دو دریا) ، علی و فاطمه است. علی به فاطمه ظلمی نمی کند و بر عکس. همچنین حسن و حسین».

پاسخ اجمالی

خداوند در بیان یکی از نعمت های خود ، از دو دریا یاد می کند که از یکدیگر متفاوت هستند ، با یکدیگر برخورد و ارتباط دارند ،

اما در عین حال هیچ یک نمی تواند بر دیگری غلبه کند؛ زیرا در میان این دو حائل و مانعی وجود دارد.

تفسیر ظاهری آن است که این دو دریا با دو ویژگی متفاوت در کنار یکدیگر هستند ، اما مانعی در این میان وجود دارد که به هیچ یک اجازه نمی دهد بر دیگری غلبه پیدا کند و این به حق نشانی بزرگ از قدرت و عظمت الهی است.

علاوه بر تفسیر فوق ، روایتی وجود دارد که یکی از معانی باطنی قرآن را بیان می کند و منظور از دو دریا را علی(ع) و فاطمه(س) می داند. البته این تفسیر باطنی منافاتی با حجیت معنای ظاهری ندارد.

پاسخ تفصیلی

خداوند در سوره «الرحمن» ، تعدادی از نعمت ها و نمائی از قدرت خود را بیان می فرماید؛ مانند این آیه : «مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیانِ. بَیْنَهُما بَرْزَخٌ لا یَبْغِیانِ». سپس این دو دریا را این گونه توصیف می کند : «از آن دو دریا لولو و مرجان بیرون می آید». و در آیه دیگری منظور از «البحرین» (دو دریا) به روشنی به دست می آید : «او است که دو دریا را به هم در آمیخت ، این شیرین و گوارا و آن شور و تلخ ، و میانشان مانعی قرار داد نفوذ ناکردنی تا با هم مخلوط نشوند (گویا هر یک به دیگری می گوید) دور باش و نزدیک نیا». بنابر این ، منظور از دو دریا ، دریای آب شیرین و دیگری دریای آب شور است.

حال با توجه به نکاتی که در ذیل می آید ، می توان مراد آیه را فهمید :

1. این دو دریا با یکدیگر برخورد و با هم مناسبت دارند ، اما در عین حال هیچ یک نمی تواند بر دیگری غلبه کند؛ زیرا در میان این دو حائل و مانعی وجود دارد. این دو دریا با دو ویژگی متفاوت در کنار یکدیگر هستند ، اما مانعی در این میان وجود دارد که به هیچ یک اجازه نمی دهد بر دیگری غلبه پیدا کند و این به حق نشانی بزرگ از قدرت و عظمت الهی است؛ لذا خداوند در ادامه می فرماید : «فَبِأَیّ‏ِ ءَالَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ».

2. در این که مراد از این دو دریا کدام دریاها و یا رودها است ، اختلافاتی وجود دارد :

یک. رودخانه های عظیم آب شیرین هنگامی که به دریاها و اقیانوس ها می ریزند معمولاً دریایی از آب شیرین در کنار ساحل تشکیل می دهند و آب شور را به عقب می رانند و عجب این که تا مدت زیادی این دو آب شیرین و شور به خاطر تفاوت درجه غلظت به هم آمیخته نمی شوند و این به حق فصلی از عجائب الهی است که مایه عبرت بشر است.

دو. برخی از مفسران این دو دریا را به برخی از دریاهای امروزی معنا کرده اند. البته بر این تفاسیر نیز انتقاداتی وجود دارد.

سه. برخی از مفسران نیز این گونه تقریر کرده اند که منظور از دو دریا ، دریای زمین و آسمان است ، به این معنا که وقتی آب بخار می شود و به آسمان می رود و ابرها را تشکیل می دهد. این آب ها شیرین هستند و جدا از آب شور دریا. البته این تفسیر نیز خالی از اشکال نیست که لفظ دریا را نمی توان بر ابر و امثال آن اطلاق کرد.

فیلم دریای شور و شیرین

3. خداوند از مانعی که میان این دو دریا است این گونه تعبیر می فرماید : «بَیْنَهُما بَرْزَخٌ … »؛ در این که منظور از این برزخ چیست؛ اقوالی وجود دارد :

الف. بسیاری از تفاسیر با عبارت «حاجز من قدره الله» از آن یاد کرده اند. به نظر می رسد این تعبیر نوعی ابهام با خود دارد و تنها بیان کننده این نکته است که قدرت الهی بر این امر تحقق گرفته و مانع این امر عجیب شده است. حال آیا قدرت الهی بر امری تحقق گرفته و آن نقش واسطه را بازی کند یا نه ، از این قول جوابی به دست نمی آید. در نهایت ، این نظریه با کلّیتی که دارد ، می تواند با اقوال دیگر جمع شود.

ب. برخی دیگر تصریح کرده اند که تنها قدرت الهی و خواست خداوند است که مانع از این امر شده که این دو دریا با یکدیگر تصادم پیدا کرده و یکی بر دیگری غلبه پیدا کند.

ج. برخی از مفسران که منظور از دو دریا را برخی از دریاهای امروزی دانسته اند؛ مانع میان این دو را جزیره هایی که در میان این دو وجود دارند ، بیان کرده و می گویند اینها موانعی هستند که خداوند ایجاد کرده است.

د. و دیدگاه های دیگری که در این مقام وجود دارد.

4. روایتی در ذیل این آیه نقل شده است : یحیی بن سعید قطان گوید : از امام صادق(ع) شنیدم که در تفسیر آیه شریفه : «مَرَجَ‏ الْبَحْرَیْنِ‏ یَلْتَقِیانِ»‏ می فرمود : «علی و فاطمه دو دریای ژرف اند که هیچ کدام بر دیگری ستم نکند» و «لولو و مرجان در یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّوْلُوُ وَ الْمَرْجان؛‏ یعنی حسن و حسین که از این دو دریا بیرون میآیند». در برخی از نقل ها نیز علاوه بر روایت فوق ، پیامبر اسلام(ص) را مصداق «بَیْنَهُما بَرْزَخٌ» بیان کرده اند. این روایت در منابع اهل سنت نیز نقل شده است.

این گونه تفسیر روایات که در مورد بسیاری از آیات وجود دارد ، به عنوان تفسیری از باطن قرآن مطرح می باشد؛ یعنی قرآن با توجه به الفاظ به کار رفته شده معنای ظاهری خود را دارد و علاوه بر آن ، می­توان با استفاده از روایات ، معانی باطنی نیز برای آن در نظر گرفت ، و بر فرض قبول سند روایت ، می توان بر آن ، علاوه بر معنای ظاهری استناد کرد.