ثبت بیوگرافی در گوگل
ثبت بیوگرافی در ویکی پدیا
تبلیغات

در این مطلب جدید در سال 1403 و سال 2024 ، ضرب المثل علاج واقعه را قبل از وقوع باید کرد در تشویق و توصیه به برنامه ریزی و پشت سر گذاشتن مشکلات احتمالی آینده و آینده نگری و عاقبت اندیشی به کار می رود.

زمینه پیدایش

قومی از آموزه های آسمانی سر بر تافتند و در نتیجه ، خدا آنها را به بیماریی گرفتار کرد که درمان نداشت و هر روز تعداد بسیاری از مردم می مردند. روزی جمعی از بزرگان قوم به نزد عابدی رفتند که از آن قوم کناره گرفته و در کوهی به عبادت خدا مشغول بود و از او چاره ای خواستند. عابد گفت : «باید هم اکنون توبه و از رفتار و کردار ناهنجار گذشته خود استغفار کنید وگرنه طولی نخواهد کشید که به عذاب شدیدی دچار خواهید گشت.»ضرب المثل علاج واقعه را قبل از وقوع باید کردضرب المثل علاج واقعه را قبل از وقوع باید کرد

بزرگان قوم گفتند : «اگر این گونه که تو می-گویی ، رفتار کنیم ، هیچ لذتی از دنیا نمی بریم. پس برای چه زنده ایم؟» عابد گفت : «ای مردم گمراه ، علاج واقعه را قبل از وقوع بکنید که اگر بلا نازل شود ، دیگر فرصت این کار را ندارید!» آنان نصیحت عابد را نشنیدند و به اعمال زشت خویش ادامه دادند تا دچار عذاب الهی و نابود شدند. شاعری نصیحت عابد را به شعر درآورده است : بلا ندیده دعا را شروع باید کرد * علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد(1)

 

روایتی دیگر

آورده اند که روزی روزگاری ، در زمان های دور ، یک کشتی که حاوی مسافران زیادی بوده است بر اثر طوفان و شدت بارش باران ، بادبان هایش شکست و واژگون شد و افرادی که داخل کشتی بودند به روی آب پرت شدند و برای نجات خو دست و پا زدند تا اینکه در نهایت اما در بین افراد کشتی مردی جوان ، تکه ای از  کشتی را روی آب می بیند و خود را به آن می رساند و آن را می گیرد. ساعت ها از غرق شدن کشتی گذشت و جریان آب ، مرد جوان را به ساحلی آورد. صدای مرغ های دریایی و پرندگانی که در آن ساحل بودند به گوش آن مرد رسید و از خواب بیدار شد. او به اطرافش نگاهی انداخت و با خود گفت اینجا دیگر کجاست؟ سپس از جایش بلند شد تا گشتی به اطراف بزند. در حال قدم زدن بود که در مقابل خود دهکده ای را دید. شتابان به آنجا رفت و زمانی که وارد روستا شد اهالی آنجا با محبت از او استقبال کردند و جامه شیک و با ارزشی بر تن او کرده و آن را با خود به داخل شهر بردند. مرد جوان از رفتار مردم آنجا بسیار متعجب بود و مدام به این فکر می کرد که اهالی این دهکده چرا با من خوش رفتاری می کنند؟!! ناگهان که به خودش آمد دید که او را به قصر بسیار بزرگ و با شکوهی بردند و وی را فرمانروای خود خواندند.

ضرب المثل علاج واقعه را قبل از وقوع باید کرد

مرد جوان که از رفتار مردم روستا در عجب مانده بود پیر مردی را نزدیک خود دید و با خودش گفت اگر اعتماد او را به خودم جلب کنم مطمعنا دلیل این همه محبت و خوش رفتاری مردم روستا را متوجه خواهم شد. خلاصه وی را نزد خود خواند و از او خواست که کمک دست و راهنمایش باشد و پیر مرد هم قبول کرد. مدتی گذشت و دریافت که اهالی این دهکده آداب و فرهنگ جالبی دارند. از همنشینی با پیر مرد فهمید که پادشاهانی که برای این روستا حکومت می کردند بعد از مدتی آنقدر ظالم و پست فترت شده که مردم روستا مجبور می شدند آن ها را به دریا بیاندازند و هر شخصی که از دریا وارد خشکی شود با احترام او را می پذیرند و به عنوام حاکم سرزمینشان انتخاب می کنند و هرکس که فرمانروای آن روستا شود یکسال بیشتر حکومت نخواهد کرد و در نهایت با دست و پای بسته او را به دریا برده و به آب می اندازند.

مرد جوان متوجه شد که عاقبت بسیار بدی در انتظارش است و با خود کمی فکر کردکه چگونه از این دهکده فرار کند؟ ناگهان تصمیم گرفت در جزیره ای که نزدیک آن دهکده بود دور از چشم بقیه برای خود قصری را درست کند و غذا و داروی کافی به آنجا ببرد و زمانی که مدت پادشاهیش تمام شد و او را به دریا انداختند ، بتواند نجات پیدا کند و در آن جزیره زندگی کند. همچنین قایق هایی را مخفیانه در گوشه ای از ساحل قرار داد تا از آن ها استفاده کند.

 خلاصه بعد از چند ماه کار ساخت و ساز به پایان رسید و منتظر ماند تا اهالی روستا او را به دریا بیاندازند. مرد مسافر یک شب که در قصرش خوابیده بود صدای پای مردم روستا را شنید که به سمت او می آیند. خود را به خواب زد و آماده رفتن شد. اهالی دهکده وارد اتاق او شدند و دست و پای پادشاه را بسته و با خود به دریا بردند و او را در آنجا رها کردند.

مرد جوان با شنا کردن خود را به قایق هایش رساند و سوار یکی از آن ها شد و حرکت کرد. در بین راه حمد خداوند را به جای آورد و بعد چند دقیقه به آن جزیره رسید. سپس به طرف قصری که ساخته بود حرکت کرد اما آن پیر مرد که به عنوان دستیار و راهنما برای خود انتخاب کرده بود را دید. با تعجب از او پرسید که برای چی به این جزیره آمدی؟!! پیر مرد پاسخ داد که من مراقب رفتار و کارهای شما بودم و می دانستم که فرمان دادید که دور از چشم همه قصری را در این جزیره درست کنند. اما دلیل این کارتان را نمی دانستم. به همین خاطر منتظر ماندم تا در فرصتی مناسب هدفتان را از ساختن این قصر بدانم.

مرد جوان لبخندی زد و به او گفت که من وقتی آداب و رسوم شما را فهمیدم باید برای نجات جان خود چاره ای می اندیشیدم. سپس با خود کمی فکر کردم و تصمیم گرفتم تا مخفیانه در این جزیره برای خود قصری را بسازم. پیر مرد به او گفت که شما خیلی تیزهوش و زرنگ هستید و اگر افتخار بدهید من تا عمر دارم به شما خدمت کنم. مرد جوان هم با پیشنهاد او موافقت کرد.

از آن زمان تا به امروز اگر برای فردی گرفتاری و مشکلی بوجود آید در حالی که قبلا می توانست برای حل گرفتاریش راه چاره ای پیدا کند ، ضرب المثل علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد را برایش بکار می برند.

 

پیامها

انسان باید در هر کاری دوراندیش باشد و عواقب آن کار را در نظر بگیرد.

جامعه ای موفق است که با وجود مشکلات و موانع ، پیشرفت کند و برای از میان برداشتن آنها برنامه ریزی و راهکار داشته باشد.

بهترین راه تندرستی و سلامت جسم و روان ، پیش گیری از بیماری ها پیش از درمان آنهاست.

کاربرد : در تشویق و توصیه به برنامه ریزی و پشت سر گذاشتن مشکلات احتمالی آینده و آینده نگری و عاقبت اندیشی به کار می رود.

 

ضرب المثل های هم مضمون

پشیمانی چه سود آخر ، چو در اول خطا کردی.

پشیمانی در دام چه سود.

چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی.

دریغ سود ندارد چو رفت کار از دست.

عاقلا! مکن کاری کآورد پشیمانی!

کار چو از دست رفت ، آه ندامت چه سود.

نه سیر بخور ، نه کُندر بسوزان!(2)

 

اشعار هم مضمون

گنه ناکردن و بی باک بودن * بسی آسان تر از پوزش نمودن (فخرالدین اسعد گرگانی)

هر آن کو به هر کار بیند ز پیش * پشیمان نگردد ز کردار خویش(3) (اسدی)

 

ریشه های قرآنی حدیثی

امام صادق(علیه السلام) : «قِف عِندَ کُلِ اَمرٍ ، حَتی تَعرِفَ مَدخَلَهُ مِن مَخرَجِهِ ، قَبلَ اَن تَقَعَ فیه فَتَندَمَ؛ در هر کاری ، پیش از آنکه بدان مبادرت ورزی و پشیمان شوی ، درنگ کن تا آغاز و پایانش را بشناسی!»(4)

حضرت علی(علیه السلام) : «مَن نَظَرَ فِی العَواقِبِ سَلِمَ مِنَ النوائب؛ هر که عاقبت اندیش باشد ، از گرفتاری ها در امان ماند».(5)

حضرت علی(علیه السلام) : «مَن تورَط فی الامور غیرَ ناظرٍ فی العواقب فقد تَعَرَض لِمَدرَحاتِ النوائب؛ هر که دست به کاری زند ، بی آن که در عواقب آن بیندیشد ، خود را در مهلکه گرفتاری ها اندازد.(5)

 

پی نوشت ها :

1. حسن ذوالفقاری ، داستان های امثال ، تهران ، مازیار ، 1385، چ 2، ص 653.

2. غلامرضا حیدری ابهری ، حکمت نامه پارسیان ، قم ، نشر جمال ، 1385، چ 1، ص 109.

3. همان.

4. ابن شعبه حرانی ، تحف العقول ، ترجمه : علی اکبر غفاری ، قم ، مؤسسه نشر اسلامی ، 1404 هـ.ق ، چ 1، ص 304.

5. تمیمی آمدی ، غررالحکم و دررالکلم ، ترجمه : سید جلال الدین محدث ، دانشگاه تهران ، 1360، چ 3، ح 8039.

6. محمد کرجکی طربلی ، کنز الفوائد ، قم ، دار الذخائر ، 1410 هـ.ق ، چ 1، ج 1، ص 280.


برگرفته از : مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

بیوگرافی

پیج اینستاگرام نم نمک

این مطلب مفید بود؟
(0 رای)
0%

نظر دادن