شهرام ناظری و بیوگرافی شهرام ناظری و همسر شهرام ناظری و همسر دوم شهرام ناظری و فرزندان شهرام ناظری و حواشی شهرام ناظری و خانه شهرام ناظری و مذهب شهرام ناظری و دین شهرام ناظری و کنسرت شهرام ناظری و افتخارات شهرام ناظری و شهرام ناظری اهل کجاست در نم نمک.
زندگینامه شهرام ناظری و همسرش(Shahram Nazeri)
- نام : شهرام ناظری
- تاریخ تولد : 29 بهمن 1328
- محل تولد : کرمانشاه ، ایران
- حرفه : خواننده و موسیقی دان
- سبک فعالیت : موسیقی سنتی و کلاسیک ایرانی
- لقب : شوالیه آواز ایران
- فرزند : حافظ ناظری
- زمینه های فعالیت : آواز ، موسیقی ایرانی ، پژوهش موسیقی و ادبیات
بیوگرافی شهرام ناظری؛ شوالیه آواز ایران
شهرام ناظری متولد 29 بهمن 1328 در کرمانشاه ، خواننده و موسیقی دان برجسته ایرانی است که فعالیت هنری خود را از کودکی آغاز کرد. او از شش سالگی به صورت جدی وارد دنیای موسیقی شد و در طول چند دهه فعالیت هنری ، با تکیه بر موسیقی سنتی ، ادبیات فارسی و به ویژه اشعار مولانا ، جایگاه ویژه ای در موسیقی ایران به دست آورد.
ناظری در میان علاقه مندان موسیقی با لقب «شوالیه آواز ایران» شناخته می شود و روزنامه نیویورک تایمز نیز از او با عنوان «بلبل فارسی» یاد کرده است.
کودکی و اصالت خانوادگی شهرام ناظری
شهرام ناظری در محله برزه دماغ کرمانشاه و در کوچه ای به نام «یخچال» به دنیا آمد. او درباره زادگاهش گفته است که در آن دوران داشتن یخچال در هر خانه ای معمول نبود و خانواده آنها به دلیل داشتن یخچال ، به «ابوالیخچالی» معروف شده بودند.
ناظری از خانواده ای با پیشینه فرهنگی و هنری می آید و موسیقی از همان سال های نخست زندگی در فضای خانوادگی او حضور داشت.
عکس کودکی شهرام ناظری
خانواده ای سرشار از موسیقی و فرهنگ
بخش مهمی از علاقه شهرام ناظری به موسیقی را می توان در خانواده او جست وجو کرد. مادرش با ادبیات و موسیقی آشنایی داشت و از سه سالگی به شکلی منظم با او شعر و موسیقی کار می کرد. پدرش نیز ساز می نواخت و آواز می خواند.
در خانواده ناظری چهره های فرهنگی و موسیقایی دیگری نیز حضور داشتند. منوچهرخان ناظری ، عموی او ، فیلسوفی شناخته شده بود و نصرت الله خان ناظری ، عموی دیگرش ، از نوازندگان تار بود.
همچنین حاجی خان ناظری ، از بزرگان خاندان ناظری ، نوازنده تار و از شاگردان درویش خان و کلنل وزیری بود. از دیگر چهره های این خاندان می توان به کیخسرو پورناظری اشاره کرد که از استادان موسیقی ملی ایران به شمار می رود.
آغاز یادگیری موسیقی از سه سالگی
ناظری آموزش موسیقی را از سال های بسیار ابتدایی زندگی آغاز کرد. مادرش که به شعر و موسیقی علاقه داشت ، از سه سالگی آموزش او را به طور جدی دنبال کرد.
او در دوران کودکی همچنین مدتی از محضر استاد پرویزخان ناظری ، از بزرگان خاندان خود ، بهره برد.
خانواده ناظری در کرمانشاه نیز در آموزش اصولی موسیقی نقش داشتند و نخستین کلاس هایی که در این شهر به شکل جدی به آموزش ردیف موسیقی و نت می پرداختند ، به این خانواده وابسته بودند.
عکس جوانی شهرام ناظری
آوازخوانی در مدرسه و کشف استعداد کودکانه
از همان سال های ابتدایی مدرسه ، استعداد آواز شهرام ناظری توجه اطرافیان را جلب کرد. او هر روز پیش از آغاز کلاس ها ، در مراسم صبحگاه مدرسه آواز می خواند.
گاهی نیز ناظم یا معلم مدرسه از او می خواستند پای تخته برود و برای آنها آواز بخواند. آوازخوانی یک دانش آموز دبستانی برای معلمان و مدیر مدرسه اتفاقی جالب و متفاوت بود.
از رادیو کرمانشاه تا تلویزیون تهران
از شش سالگی و هم زمان با ورود به مدرسه ، موسیقی برای ناظری به فعالیتی جدی تبدیل شد. برخی از آوازهایی که مدیر و ناظم مدرسه از او ضبط می کردند ، بعدها از رادیو کرمانشاه پخش شد.
او در 9سالگی نیز در تلویزیون تازه تأسیس تهران به صورت زنده آواز خواند و استعدادش توجه بسیاری از موسیقی دانان آن دوره را جلب کرد.
در همان سال ها ، برخی استادان موسیقی در تهران از پدرش خواستند خانواده برای ادامه آموزش او در تهران ساکن شوند تا بتواند وارد هنرستان عالی موسیقی شود؛ اما پدرش در ابتدا با این پیشنهاد موافقت نکرد.
سرانجام پس از آنکه خواهر شهرام ناظری در رشته پزشکی در تهران پذیرفته شد ، خانواده به تهران مهاجرت کردند.
تحصیل در هنرستان و شاگردی استادان موسیقی
شهرام ناظری پس از حضور در تهران ، حدود چهار سال در هنرستان موسیقی تحصیل کرد و در زمینه آواز و ساز آموزش دید.
او در ادامه ، ردیف موسیقی ایرانی را نزد محمود کریمی فرا گرفت و برای آموزش های پیشرفته تر ردیف در مکتب صبا ، نزد عبدالله خان دوامی رفت.
ناظری علاقه زیادی داشت که نزد نورعلی برومند نیز آموزش ببیند. سرانجام بخشی از آواز او به گوش برومند رسید و این استاد موسیقی نسبت به صدای او ابراز علاقه کرد.
یک سال آموزش و تجربه در تبریز
ناظری در ادامه مسیر آموزشی خود ، مدتی نیز در تبریز به فعالیت و یادگیری موسیقی پرداخت. او در این دوره با موسیقی دانان و نوازندگان برجسته ای همچون غلامحسین بیگجه خانی و محمود فرنام قیطانچیان همکاری و آموزش داشت؛ هنرمندانی که خود از شاگردان اقبال آذر بودند.
ورود به رادیو ایران با حمایت هوشنگ ابتهاج
سال 1354 نقطه مهمی در مسیر حرفه ای شهرام ناظری بود. او با تشویق هوشنگ ابتهاج (سایه) ، شاعر برجسته ایرانی ، و تأیید استاد نورعلی برومند وارد رادیو ایران شد.
نخستین اثر او تلفیقی از شعری از شیخ بهایی در قالب تصنیف و «مثنوی نی نامه» از مولانا بود که با تار استاد محمدرضا لطفی اجرا و پخش شد.
کسب مقام نخست در آزمون باربد
شهرام ناظری در سال 1355، در 27سالگی ، در نخستین دوره آزمون موسیقی سنتی ایران با عنوان آزمون باربد شرکت کرد.
او در رشته آواز موفق شد مقام نخست این آزمون را به دست آورد و این موفقیت جایگاه او را در میان خوانندگان موسیقی سنتی بیش از پیش تثبیت کرد.
حضور در جشنواره توس و جشنواره موسیقی شیراز
در سال 1356 ناظری به همراه گروه سماعی ، به سرپرستی اصغر بهاری و حسن ناهید ، برای اجرای کنسرت در جشنواره توس انتخاب شد.
یک سال بعد نیز در جشنواره موسیقی شیراز حضور پیدا کرد و به فعالیت های هنری خود ادامه داد.
استعفا از رادیو در آستانه انقلاب
با نزدیک شدن به انقلاب 1357، شهرام ناظری به همراه جمعی از موسیقی دانان شناخته شده از رادیو استعفا داد.
او بعدها درباره آن دوره گفته است که به دلیل نگاه خود به جایگاه هنر و مخالفت با آنچه آثار مبتذل می دانست ، حاضر نبود در هر چارچوبی به فعالیت ادامه دهد.
جمعی از هنرمندانی که در آن دوره از رادیو استعفا داده بودند ، بعدها در شکل گیری کانون فرهنگی و هنری چاووش نقش داشتند.
آغاز دوره ای تازه با موسیقی پس از انقلاب
پس از انقلاب ، ناظری مسیر تازه ای را در موسیقی دنبال کرد. در سال 1358 سه اثر «بنمای رخ» ، «از صدای سخن عشق» و «موسی و شبان» از او منتشر شد.
این آثار در ادامه مسیری قرار گرفتند که به بازتعریف موسیقی سنتی و پیوند عمیق تر آن با شعر و ادبیات فارسی کمک کرد.
شهرت گسترده با آلبوم «گل صدبرگ»
یکی از مهم ترین نقاط عطف کارنامه شهرام ناظری ، انتشار آلبوم «گل صدبرگ» در سال 1360 بود.
این آلبوم به یکی از آثار بسیار پرطرفدار موسیقی اصیل ایرانی تبدیل شد و در میان ایرانیان داخل و خارج از کشور مورد استقبال قرار گرفت.
«گل صدبرگ» به ویژه در میان نسل جوان تأثیر قابل توجهی گذاشت و موجب شد گروه بیشتری از مخاطبان با موسیقی اصیل ایرانی و اشعار عرفانی و ادبیات کلاسیک فارسی ارتباط برقرار کنند.
پژوهش درباره موسیقی نوین و ادبیات فارسی
شهرام ناظری در دهه 1380 خورشیدی بیش از گذشته به پژوهش و تجربه در زمینه موسیقی نوین پرداخت.
پژوهش درباره شیوه اجرای شاهنامه فردوسی و همچنین پروژه های مرتبط با مولانا از جمله فعالیت های مهم او در این دوره بود.
در همین سال ها آلبوم های مختلفی از او منتشر شد که از جمله آنها می توان به «آواز اساطیر» ، «لیلی و مجنون» ، «لولیان» ، «مولویه (شور رومی)» و «سفر عسرت» اشاره کرد.
حضور در عرصه بین المللی و نامزدی جایزه گرمی
آلبوم «مولویه» در سال 1386 منتشر شد و در خارج از ایران با عنوان «شور رومی» شناخته شد.
این اثر در همان سال نامزد دریافت جایزه گرمی شد و دیپاک چوپرا ، نویسنده و متفکر هندی آمریکایی ، نیز در این پروژه حضور داشت.
این موفقیت یکی از نقاط مهم در معرفی موسیقی و آواز ایرانی در سطح بین المللی بود.
ازدواج و فرزند
شهرام ناظری در سال 1357 ازدواج کرد. حاصل این ازدواج یک فرزند پسر به نام حافظ ناظری است که در سال 1358 متولد شد.
حافظ ناظری نیز مانند پدرش وارد دنیای موسیقی شد و در زمینه خوانندگی و آهنگسازی فعالیت کرده است.
شهرام ناظری و همسر و فرزندش
آموزش موسیقی به حافظ ناظری
شهرام ناظری آموزش موسیقی به فرزندش را از کودکی آغاز کرد و در این زمینه از روش مادر خود الهام گرفت.
او از سه سالگی با حافظ شعر و موسیقی کار کرد و با توجه به علاقه فرزندش ، او را نزد استادان مختلف فرستاد.
حافظ ناظری در دوران آموزش خود سازهایی مانند پیانو ، سه تار و دف را فرا گرفت و در کنار موسیقی ، آموزش تئوری موسیقی و ادبیات را نیز دنبال کرد.
شهرام ناظری و پسرش حافظ ناظری
همکاری و هم دوره بودن با محمدرضا شجریان
در کانون چاووش ، چند کلاس آواز تشکیل شد که شهرام ناظری و محمدرضا شجریان نیز در کنار استاد ناصح پور در آنها به تدریس آواز می پرداختند.
در این کانون ، هنرمندان برجسته ای همچون محمدرضا لطفی ، حسین علیزاده ، پرویز مشکاتیان ، کامکارها و دیگر اعضای گروه های عارف و شیدا نیز حضور داشتند و هر یک در فعالیت های آموزشی و موسیقایی آن دوره نقش داشتند.
شهرام ناظری و محمدرضا شجریان
خوانندگان مورد علاقه شهرام ناظری
ناظری درباره خوانندگان مورد علاقه خود ، از ایرج بسطامی نام برده و ویژگی مهم او را پرهیز از تقلید و داشتن هویت مستقل در آواز دانسته است.
او همچنین صدای موذن زاده اردبیلی را دارای ویژگی هایی حماسی و اسطوره ای می داند و از آگاهی و تسلط او بر لحن و بیان آواز ایرانی تمجید کرده است.
دریافت نشان شوالیه از فرانسه
یکی از مهم ترین افتخارات بین المللی شهرام ناظری ، دریافت نشان های فرهنگی از کشور فرانسه است.
او در سال 1386 نشان لژیون دونور را از دولت فرانسه دریافت کرد و در سال 1392 نیز نشان شوالیه ملی لیاقت فرانسه به او اهدا شد.
این افتخارات ، نام ناظری را بیش از گذشته در عرصه فرهنگی و هنری بین المللی مطرح کرد.
دین و مذهب شهرام ناظری
درباره دین و مذهب شخصی شهرام ناظری اطلاعات موثق و صریحی که نشان دهد او خود را شیعه یا سنی معرفی کرده باشد ، منتشر نشده است. آنچه در منابع درباره دیدگاه های فرهنگی و هنری او بیشتر مورد توجه قرار گرفته ، ارتباط عمیقش با عرفان ایرانی ، شعر مولانا و موسیقی صوفیانه است.
خانه شهرام ناظری کجاست؟
یکی از مکان هایی که با بخشی از زندگی شهرام ناظری گره خورده ، خانه ای قدیمی در محدوده پامنار تهران است؛ خانه ای که شهرام ناظری و خانواده اش مدتی در آن زندگی کرده اند.
این خانه قدیمی بعدها به «خانه موزه بازار» تبدیل شد و همچنان بخشی از فضای تاریخی و معماری قدیمی خود را حفظ کرده است. حضور خانواده ناظری در این خانه نیز بخشی از روایت های مربوط به زندگی این هنرمند در تهران به شمار می رود.
آدرس خانه : تهران ، میدان امام خمینی ، خیابان ناظم الاطبای جنوبی ، کوچه حشمتی ، کوچه کمالی ، پلاک 20
نگاه شهرام ناظری به زندگی هنری
ناظری درباره سبک زندگی و فعالیت حرفه ای خود گفته است که برخلاف بسیاری از هنرمندان ، حتی دفتر کار یا شرکت مشخصی نداشته و آثارش نیز به شکل متمرکز در یک مجموعه گردآوری نشده اند.
او این شرایط را بخشی از سبک زندگی خود می داند و معتقد است که در مسیر هنری اش بیشتر با عشق به موسیقی حرکت کرده است تا با نگاه تجاری.
شکایت از صداوسیما
شهرام ناظری در سال 1397 اعلام کرد که به دلیل پخش آثارش بدون اجازه طی سال های طولانی ، قصد دارد از صداوسیما شکایت کند.
او مدتی بعد اعلام کرد که با توجه به شرایط موجود ، اطمینان چندانی ندارد که این شکایت به نتیجه برسد.
بزرگ ترین آرزوی شهرام ناظری
یکی از آرزوهای شخصی ناظری ، داشتن چند روز آرامش و فاصله گرفتن از زندگی پرمشغله هنری است.
او گفته است که مدت ها فرصت نداشته حتی برای تمرین نیز زمان کافی داشته باشد و آرزو دارد چند روزی در مکانی دورافتاده ، بدون تلفن و وسایل ارتباطی ، در کنار طبیعت زندگی کند.
افتخارات و جوایز شهرام ناظری
در طول فعالیت هنری ، شهرام ناظری جوایز و نشان های مختلفی در ایران و خارج از کشور دریافت کرده است که از مهم ترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- جایزه «کونکورز» موسیقی فولکلور در سال 1354
- مقام نخست نخستین دوره آزمون باربد در رشته آواز
- جایزه «بهترین موسیقی عرفانی جهان» در جشنواره فاس مراکش در سال 1376
- جایزه ویژه شهر ارواین کالیفرنیا برای گسترش پیام معنوی مولانا و صلح از طریق موسیقی در سال 1385
- دریافت نشان لژیون دونور از دولت فرانسه در سال 1386
- دریافت نشان شوالیه ادب و هنر از دولت فرانسه در سال 1386
- انتخاب به عنوان هنرمند برتر آسیا از سوی مجمع Asia Society در سال 1386
- دریافت جایزه «اسطوره زنده» از دانشگاه UCLA
- دریافت نشان طلایی سماع بارگاه مولانا از اسین چلبی ، از نوادگان مولانا ، در سال 1386
- دریافت کلید طلایی شهر خوی و مقبره شمس در جشنواره بین المللی شمس تبریزی در سال 1386
- نام گذاری روز 25 فوریه 2006 به نام «شهرام ناظری»
- دریافت تقدیرنامه از دانشگاه هاروارد
- دریافت تقدیرنامه از نماینده مجلس کانادا
- دریافت تقدیرنامه از دانشگاه آکسفورد انگلستان
- دریافت جایزه سالانه مولانا با عنوان «آوای مولانایی»
- دریافت نشان عالی یونسکو در مراسم بزرگداشت نظامی در سال 1400
فهرست آلبوم های شهرام ناظری
- چاووش 2 — 1357
- چاووش 3 — 1357
- چاووش 4 — 1357
- چاووش 7 — 1358
- چاووش 8 — 1357-59
- مثنوی موسی و شبان — 1358
- صدای سخن عشق — 1358
- باد صبا می آید — 1360
- بشنو از نی — اجرای 1360
- گل صدبرگ — 1360
- لاله بهار — 1360
- نوروز — 1362
- بنمای رخ — 1363
- نجوا — 1363
- یادگار دوست — 1363
- بهاران آبیدر — 1364
- کیش مهر — 1365
- بی قرار — 1366
- زمستان — 1366
- در گلستانه — 1366
- شورانگیز — 1367
- ساقی نامه 1 — 1367
- ساقی نامه 2 — 1367
- آتشی در نیستان — 1367
- دل شیدا — 1367
- سخن تازه — 1367
- کنسرت استادان موسیقی ایران — 1368
- کنسرتی دیگر — 1368
- لیلی و مجنون — 1368
- چشم به راه — 1370
- مهتاب رو — 1371
- حیرانی — 1375
- کنسرت کامکارها 76 — 1376
- ساز نو آواز نو — 1377
- کنسرت 77 — 1377
- سفر به دیگر سو — 1377
- آواز اساطیر — 1379
- شهرام ناظری و گروه دستان — 2001
- غم زیبا — 1382
- بیست سال با آثار پرویز مشکاتیان — 1382
- لولیان — 1384
- بیست سال با آثار پرویز مشکاتیان 2 — 1385
- مولویه (شور رومی) — 1386
- سفر عسرت — 1388
- امیرکبیر — 1390
- کنسرت شهرام ناظری و لوریس چکناوریان — 1390
- بعد یازدهم — 1392
- درفش کاویانی ، کاوه آهنگر — 1393
- رقصانه — 1394
- عاشق کیست — 1396
- آرش کمانگیر — 1397
- خنیاگر — اسفند 1400
- راز عشق — 1402