تاریخ دقیق روز تهران چه روزی است؟ + علت نامگذاری

تاریخ دقیق روز تهران چه روزی است؟

در تقویم رسمی ایران ، 14 مهر به عنوان روز تهران نام گذاری شده است. این مناسبت یادآور روزی است که محمدعلی شاه قاجار ، متمم قانون اساسی مشروطه را امضا کرد؛ سندی که در اصل چهارم آن ، «طهران» به عنوان پایتخت ایران معرفی شده است.

تاریخچه

طهران از زمان تاج گذاری آقامحمدخان قاجار ، به طور غیررسمی به پایتخت ایران تبدیل شده بود. نزدیک به یک قرن بعد ، در جریان جنبش مشروطه ایران ، مظفرالدین شاه قاجار در 9 دی 1285 سندی را امضا کرد که بعدها با عنوان قانون اساسی مشروطه شناخته شد.

این قانون با شتاب تدوین شده بود و عمدتاً به ساختار و اختیارات مجلس شورای ملی می پرداخت. در آن ، از جمله به محل تشکیل جلسات مجلس در قصر گلستان طهران اشاره شده بود ، اما درباره پایتخت ایران تصریحی وجود نداشت. مظفرالدین شاه که در بستر بیماری بود ، تنها پنج روز پس از امضای قانون اساسی درگذشت.

پس از او ، محمدعلی شاه به قدرت رسید و برخلاف پدرش ، تلاش کرد شیوه ای مقتدرانه و نزدیک به سبک حکومت پدربزرگش ، ناصرالدین شاه ، در پیش بگیرد. او از همان آغاز با دعوت نکردن نمایندگان مجلس شورای ملی به مراسم تاج گذاری خود ، موضعی بی اعتنا نسبت به مجلس و نمایندگان مردم نشان داد.

در مقابل ، نمایندگان مجلس با بهره گیری از ترجمه قانون اساسی بلژیک ، اصول مربوط به یک نظام پارلمانی را در متمم قانون اساسی مشروطه گنجاندند. این متمم در مجموع 107 اصل داشت و در اصل چهارم آن ، برای نخستین بار به صورت رسمی تصریح شد که پایتخت ایران ، طهران است.

محمدعلی شاه در ابتدا از امضای متمم خودداری کرد؛ اما افزایش اعتراض های عمومی ، اعتصاب های چندماهه در شهرهای بزرگ کشور و همچنین ترور صدراعظم ، میرزا علی اصغر اتابک ، که از حامیان شاه بود ، سرانجام او را به پذیرش و امضای این سند واداشت. محمدعلی شاه در 14 مهر 1286 متمم قانون اساسی را در قصر سلطنتی طهران امضا کرد.

نام گذاری روز تهران

پیشنهاد نام گذاری روزی به نام تهران نخستین بار در 12 مرداد 1395 مطرح شد. در این تاریخ ، به پیشنهاد شهرداری تهران ، شورای اسلامی شهر تهران با تصویب مصوبه شماره 2214، پیشنهاد تعیین «روز تهران» را به شورای فرهنگ عمومی ایران ارائه کرد. با این حال ، این پیشنهاد برای سال ها بدون اقدام موثر باقی ماند.

در سال های بعد ، 14 مهر به صورت غیررسمی و بدون آنکه در گاه شماری رسمی کشور ثبت شده باشد ، به عنوان روز تهران گرامی داشته می شد. در مقطعی حتی پیشنهاد نام گذاری 12 بهمن ، هم زمان با سالروز بازگشت روح الله خمینی به ایران در سال 1357، به عنوان روز تهران نیز مطرح شد.

در شهریور 1402، شورای شهر تهران بار دیگر با تصویب مصوبه ای بر تعیین تکلیف این موضوع تأکید کرد. سرانجام در 29 شهریور 1404، شورای فرهنگ عمومی ایران 14 مهر را به طور رسمی به عنوان روز تهران اعلام کرد.