آتوسا پورکاشیان یکی از پرافتخارترین شطرنج بازان زن ایران است که از 9 سالگی وارد دنیای شطرنج شد و خیلی زود به قهرمانی های ملی و آسیایی رسید. او در ادامه با کسب عنوان استاد بزرگ زنان ، حضور در بوندس لیگای آلمان و عضویت در تیم ملی آمریکا ، مسیر حرفه ای خود را در سطح بین المللی ادامه داد. پورکاشیان همچنین همسر هیکارو ناکامورا ، سوپر استاد بزرگ شطرنج جهان ، است و این زوج شطرنج باز اکنون صاحب یک فرزند هستند.
بیوگرافی آتوسا پورکاشیان؛ از قهرمانی آسیا تا حضور در تیم ملی آمریکا
- نام : آتوسا پورکاشیان
- تاریخ تولد : 26 اردیبهشت 1367
- محل تولد : تهران
- رشته : شطرنج
- عنوان : استاد بزرگ زنان
- تحصیلات : کارشناسی تربیت بدنی ، دانشگاه تهران
- قهرمانی آسیا : 4 مدال طلا در رده نوجوانان
- قهرمانی جهان : یک عنوان قهرمانی نوجوانان جهان
- تیم ملی ایران : از 11 سالگی
- سابقه باشگاهی : هامبورگ آلمان
- همسر : هیکارو ناکامورا
بیوگرافی کامل آتوسا پورکاشیان
آتوسا پورکاشیان(Atousa Pourkashiyan) متولد 26 اردیبهشت 1367 در تهران ، شطرنج باز ایرانی و دارنده عنوان استاد بزرگ زنان شطرنج (WGM) است. او از چهره های شناخته شده شطرنج ایران محسوب می شود که در دوران نوجوانی به افتخارات متعددی در سطح آسیا و جهان دست یافت.![]()
پورکاشیان فارغ التحصیل رشته تربیت بدنی از دانشگاه تهران است و پس از سال ها فعالیت در شطرنج ایران ، برای ادامه زندگی به آمریکا مهاجرت کرد و از سال 1401 به عضویت تیم ملی شطرنج آمریکا درآمد.

خانواده ورزشی آتوسا پورکاشیان
آتوسا پورکاشیان در خانواده ای ورزشی بزرگ شد. پدرش ، احمد پورکاشیان ، مربی والیبال و مادرش ، بدره ، از مربیان عنوان دار والیبال ایران و بازنشسته آموزش و پرورش است.
حضور والدین در عرصه ورزش ، نقش مهمی در شکل گیری علاقه آتوسا به فعالیت های ورزشی داشت.

شروع شطرنج از 9 سالگی
ورود آتوسا پورکاشیان به دنیای شطرنج کاملاً اتفاقی بود. او در سال 1376 و در 9 سالگی ، به پیشنهاد یکی از همکاران مادرش در کلاس های شطرنج فرهنگسرای بهمن ثبت نام کرد.
شروع او بسیار درخشان بود؛ چرا که تنها پس از حدود سه ماه توانست عنوان قهرمانی تهران را به دست آورد و در مسابقات قهرمانی زیر 10 سال ایران نیز مدال طلای این رقابت ها را کسب کرد.
ورود به تیم ملی در 11 سالگی
پورکاشیان در سال 1378 و در 11 سالگی به عضویت تیم ملی بزرگسالان شطرنج زنان ایران درآمد.
او در رده های نوجوانان نیز کارنامه موفقی داشت و موفق شد چهار مدال طلای آسیا و یک مدال نقره آسیا به دست آورد. همچنین یک بار قهرمان نوجوانان جهان شد و یک بار نیز عنوان سوم جهان در رده نوجوانان را کسب کرد.

بازی همزمان با آناتولی کارپف
یکی از خاطرات جالب دوران نوجوانی آتوسا پورکاشیان ، دیدار دوستانه او با آناتولی کارپف ، قهرمان سابق جهان ، است.
پورکاشیان در 12 سالگی مقابل کارپف بازی کرد و این مسابقه پس از حدود سه ساعت با نتیجه مساوی به پایان رسید. به گفته خودش ، کارپف در آن زمان به صورت همزمان با 25 نفر بازی می کرد و پس از پایان بازی ، او را برای گرفتن عکس یادگاری دعوت و تشویق کرد که مسیر شطرنج را ادامه دهد.
استادان و مربیان آتوسا پورکاشیان
پورکاشیان آموزش شطرنج را با حضور در کلاس های عمومی مرحوم بنکدار آغاز کرد. پس از آن ، به مدت حدود هفت سال زیر نظر هادی مومنی به تمرین و آموزش پرداخت.
او همچنین در اردوهای آمادگی تیم ملی ، برای مدتی از آموزش های استاد هرندی استفاده کرد و پیش از مسابقات جهانی نیز مدتی نزد هاملت تومانیان آموزش دید.

کسب عنوان استاد بزرگ زنان
آتوسا پورکاشیان در سال 1388 به عنوان دومین شطرنج باز زن ایرانی پس از شادی پریدر به درجه استاد بزرگ زنان رسید.
کسب این عنوان یکی از مهم ترین دستاوردهای ورزشی او و نقطه عطفی در کارنامه شطرنج حرفه ای اش محسوب می شود.
چرا تربیت بدنی را انتخاب کرد؟
پورکاشیان در ابتدا علاقه داشت در رشته فناوری اطلاعات (IT) تحصیل کند ، اما پس از مشورت با خانواده و انجام تحقیقات ، تصمیم گرفت رشته تربیت بدنی را انتخاب کند.
او در نهایت در رشته تربیت بدنی دانشگاه تهران تحصیل کرد و مدرک کارشناسی خود را در این رشته به دست آورد.
درآمد شطرنج در ایران
آتوسا پورکاشیان درباره وضعیت درآمد شطرنج در ایران معتقد است این رشته از نظر مالی با فوتبال قابل مقایسه نیست و حتی با رشته هایی مانند والیبال و بسکتبال نیز فاصله دارد؛ با این حال ، درآمد شطرنج از برخی رشته های ورزشی دیگر بهتر است.
او همچنین بر ضرورت حمایت بیشتر از شطرنج از سوی فدراسیون و رسانه ها تأکید کرده و شطرنج را ورزشی فرهنگی می داند که نیازمند توجه و حمایت بیشتر است.

حضور در بوندس لیگای آلمان
پورکاشیان در سال های 2011 و 2012 برای ادامه تحصیل به آلمان رفت و در آن دوران مدتی عضو تیم شطرنج باشگاه هامبورگ بود و در رقابت های بوندس لیگا حضور داشت.
این تجربه یکی از دوره های بین المللی مهم در مسیر حرفه ای او به شمار می رود.

مهاجرت به آمریکا و تغییر پرچم
آتوسا پورکاشیان پس از سال ها زندگی و فعالیت ورزشی در ایران ، در سال های اخیر به آمریکا مهاجرت کرد.
او مدتی پس از مهاجرت نیز همچنان در مسابقات با پرچم ایران حضور پیدا می کرد ، اما در آذر 1401 اعلام شد که پورکاشیان به عضویت تیم ملی شطرنج آمریکا درآمده و پس از آن در رقابت های بین المللی با پرچم آمریکا شرکت خواهد کرد.

همسر و فرزندان آتوسا پورکاشیان
آتوسا پورکاشیان با هیکارو ناکامورا ، سوپر استاد بزرگ و شطرنج باز سرشناس آمریکایی ، ازدواج کرده است. این زوج که هر دو از چهره های مطرح دنیای شطرنج هستند ، حدود دو سال پس از ازدواج رسمی خود صاحب فرزند شدند؛ خبری که در فضای مجازی بازتاب زیادی داشت و در برخی رسانه ها به اشتباه به عنوان خبر ازدواج جدید این دو منتشر شد. صفحه رسمی شطرنج جهانی نیز مدتی پیش با انتشار پیامی ، بارداری آتوسا و تولد فرزند این زوج را تبریک گفته بود. هیکارو ناکامورا متولد سال 1987 در ژاپن است و در کودکی همراه خانواده اش به آمریکا مهاجرت کرد. او از برترین شطرنج بازان جهان در بخش شطرنج سریع و کلاسیک به شمار می رود. آتوسا نیز پس از سال ها حضور در مسابقات با پرچم ایران ، از سال 1401 برای تیم ملی آمریکا به میدان رفت و اکنون زندگی مشترک خود را در آمریکا ادامه می دهد.

شطرنج و مسئله بازنشستگی
از نگاه پورکاشیان ، یکی از مزیت های شطرنج این است که برخلاف بسیاری از رشته های ورزشی ، سن بازنشستگی مشخصی ندارد و یک شطرنج باز می تواند تا سنین بالا به فعالیت حرفه ای ادامه دهد.
او همچنین اشاره کرده بود که سن شروع شطرنج در سال های اخیر پایین تر آمده و کودکان حتی از حدود 6 سالگی وارد این رشته می شوند.

شهرت بیشتر با نام تا چهره
پورکاشیان درباره میزان شناخته شدن خود میان مردم گفته است که گاهی در خیابان او را می شناسند ، اما به نظرش نامش بیشتر از چهره اش شناخته شده است.
او همچنین تأکید کرده که هیچ گاه هدفش مشهور شدن نبوده و علاقه خاصی به شهرت ندارد.

علاقه به والیبال و پینگ پنگ
با وجود فعالیت حرفه ای در شطرنج ، پورکاشیان به ورزش های دیگری مانند والیبال و پینگ پنگ نیز علاقه دارد.
او معتقد است شطرنج یک ورزش فکری است و برای اینکه یک شطرنج باز بتواند ساعت ها پشت میز مسابقه بنشیند ، لازم است در کنار تمرینات ذهنی ، فعالیت بدنی نیز داشته باشد.
