معنی عسر و حرج در طلاق چیست؟

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ،  عسر و حرج در طلاق و شروط 12 گانه عسر و حرج و اثبات عسر و حرج با شاهد نی نی سایت و اثبات عسر و حرج با شهادت شهود و نمونه رای اثبات عسر و حرج زوجه و طلاق عسر و حرج چقدر طول میکشد و بذل مهریه در طلاق عسر و حرج و قانون جدید عسر و حرج و معنی عسر و حرج در طلاق چیست؟

معنی عسر و حرج در طلاق چیست؟

«عُسر و حَرَج» در اصطلاح حقوقی به وضعیتی گفته می شود که برای زن ، ادامه زندگی مشترک با سختی و مشقت شدید همراه بوده و امکان تحمل آن وجود نداشته باشد. لذا در چنین شرایطی ، زن با استناد به شروط 12 گانه عسروحرج می تواند درخواست طلاق کند.

شروط 12 گانه عسر و حرج

در این بخش 12 شرط عسر و حرج با توضیحات کامل و روشن ارائه شده است. هر مورد را باز کنید تا توضیح آن را مشاهده کنید.

1 ازدواج مجدد بدون رضایت همسر :

زن می تواند تقاضای طلاق کند اگر شوهر بدون رضایت او اقدام به ازدواج دوم کند و ادامه زندگی غیرقابل تحمل شود.

2 غیبت طولانی مدت مرد :

اگر مرد منزل را ترک کند و از زمان اعلام زن به دادگاه حدود 6 ماه اثری از او نباشد ، زن می تواند طلاق بگیرد.

3 عقیم بودن مرد :

اگر مرد قادر به فرزند آوری نباشد و این وضعیت ادامه پیدا کند ، زندگی مشترک برای زن دشوار میشود ، به ویژه وقتی حق طبیعی او برای داشتن فرزند نقض شود…

4 خودداری زوج از پرداخت نفقه :

عدم پرداخت مستمر نفقه زن و فرزندان توسط مرد که باعث مشکل در زندگی خانوادگی شود.

5 ضرب و جرح زن از سوی شوهر :

اگر شوهر به زن خشونت جسمی یا تهدید مداوم وارد کند که زندگی را غیرقابل تحمل کند…

6 افشای اسرار زن توسط زوج :

اگر مرد اطلاعات خصوصی ، خانوادگی یا شخصی زن را بدون اجازه او به دیگران بگوید یا منتشر کند…

7 عدم انجام وظایف زناشویی :

خودداری مداوم از انجام وظایف زناشویی مشروع و قانونی که زندگی مشترک را برای زن غیرقابل تحمل کند.

8 حبس طولانی مدت مرد :

اگر مرد به حبس محکوم شود و مدت آن بیش از 5 سال باشد.

9 اعتیاد مرد :

مصرف مداوم مواد مخدر یا مشروبات الکلی که باعث اختلال شدید در زندگی مشترک شود.

10 سوء رفتار مداوم مرد :

رفتار مداوم و آزاردهنده روانی یا اجتماعی که زندگی را غیرقابل تحمل کند.

11 ارتکاب به جرم :

محکومیت زوج به ارتکاب جرائم و اجرای هر نوع مجازاتی که منافی حیثیت خانوادگی باشد.

12 ابتلا به بیماری صعب العلاج :

اگر زن یا مرد به بیماری ای مبتلا شود که ادامه زندگی مشترک را غیرقابل تحمل کند…

تغییر قانون عسر و حرج

به گزارش نم نمک ، نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جریان جلسه علنی یکشنبه 7 دی 1404 ماده 7 طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی را بررسی کرده و آن را با اعمال اصلاحاتی به تصویب رساندند.

بر اساس ماده 7 این طرح؛ بندهای زیر به عنوان بندهای 6 و 7 به تبصره ماده 1130 قانون مدنی الحاقی مصوبه 1381/4/29 می شود :

6- در صورتی که زوجه حاضر به بذل کلیه حقوق مالی خود است و یکی از شرایط زیر وجود دارد :

1-6- زوجین حداقل در یک سال متصل به ثبت دادخواست طلاق ، جدا از هم زندگی می کنند

2-6- به تشخیص دادگاه زوجه نسبت به زوج کراهت شدیده دارد.

7- در مواردی که زوجه از حق حبس استفاده می کند و یک سال از تاریخ عقد نکاح می گذرد و زوجه حاضر به بذل کلیه حقوق مالی خود است ، در موارد مذکور در این بند و بند 6 این تبصره در صورتی که زوجه تمام یا بخشی از حقوق مالی خود را استیفا و یا اموال و هدایایی اخذ کرده باشد در صورت درخواست زوج دادگاه می تواند صدور حکم طلاق را به استرداد تمام یا بخشی از حقوق مالی استیفا شده یا اموال اخذ شده مشروط کند.

براساس ماده 1130 قانون مدنی و تبصره آن ، در صورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد ، وی می تواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند ، چنانچه عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود ، دادگاه می تواند زوج را اجبار به طلاق نماید و در صورتی که اجبار میسر نباشد زوجه به اذن حاکم شرع طلاق داده می شود.

تبصره (الحاقی 1381/4/29 مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام)- عسر و حرج موضوع این ماده عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقّت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد و موارد ذیل در صورت احراز توسط دادگاه صالح از مصادیق عسر و حرج محسوب می گردد :

1- ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه.

2- اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلای وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است.

در صورتی که زوج به تعهد خود عمل ننماید و یا پس از ترک ، مجدداً به مصرف موارد مذکور روی آورد ، بنا به درخواست زوجه ، طلاق انجام خواهد شد.

3- محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر.

4- ضرب و شتم یا هرگونه سوء رفتار مستمر زوج که عرفاً با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.

5- ابتلای زوج به بیماری های صعب العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه صعب العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل نماید.

موارد مندرج در این ماده مانع از آن نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن در دادگاه احراز شود ، حکم طلاق صادر نماید.

عسر و حرج چگونه ثابت می شود؟

 اثبات عسر و حرج برای این که رای دادگاه به نفع زن صادر شود ، بسیار مهم است؛ زن می تواند مصادیق مختلف عسر و حرج را با روش های زیر ثابت کند :

• مدارک پزشکی : اگر مرد مبتلا به بیماری صعب العلاج یا بیماری های روانی باشد ، مدارک پزشکی او مهم ترین مدرک برای اثبات عسر و حرج است.  
• گواهی پزشکی قانونی : اگر مرد همسرش را کتک زده باشد ، گواهی پزشکی قانونی می تواند عسر و حرج زن را ثابت کند. 
• شهادت شهود : شهادت افرادی که از وضعیت زندگی زوجین اطلاع دارند و در جریان مسائلی مانند ترک خانه توسط مرد و یا ضرب و شتم زوجه هستند ، نقش موثری در اثبات عسر و حرج دارد.
• پیام ها و مکالمات : با پیامک ها و مکالماتی که حاوی تهدید و توهین مرد به زن است ، می توان شرایط سخت زندگی را ثابت کرد.
• فیلم و تصاویر : اگر عکس و فیلمی از رفتارهای خشونت آمیز مرد به زن وجود داشته باشد ، زن می تواند از آنها برای اثبات عسر و حرج استفاده کند.
• گزارش پلیس : گزارش پلیس در مورد شکایت های قبلی زن از مرد ، نقش موثری در اثبات عسر و حرج دارد.
• گزارش مددکار اجتماعی : مددکار اجتماعی با بررسی زندگی مشترک زن و مرد ، می تواند گزارشی از شرایط سخت زن به دادگاه ارائه دهد.
• اقرار شوهر : اقرار مرد به اذیت و آزار زن ، ابتلا به اعتیاد یا بیماری صعب العلاج و اعتراف به ترک خانه ، یکی از مهم ترین راه های اثبات عسر و حرج محسوب می شود.

مراحل قانونی طلاق به دلیل عسر و حرج

مراحل طلاق به دلیل عسرو حرج چیست؟ به دلیل عسر و حرج زن به شرح زیر می باشد :

• تدوین دادخواست : زن با کمک وکیل ، دادخواست تنظیم کرده و به دادگاه خانواده ارائه می دهد.
• بررسی پرونده : دادگاه ادعای زن مبنی بر عسر و حرج و مدارک ارائه شده را بررسی می کند. 
• جلسات دادرسی : جلسات دادرسی برگزار می شود و هر کدام از طرفین ، اظهارات خود را مطرح می کنند. 
• صدور حکم : دادگاه پس از بررسی همه جوانب پرونده ، رای را صادر می کند.

نمونه دادخواست طلاق عسر و حرج

متن زیر ، یک نمونه دادخواست طلاق به دلیل اعتیاد همسر می باشد :

ریاست محترم دادگاه

با سلام و احترام؛

اینجانب ……………… ، مطابق سند ازدواج شماره ……………… ، در تاریخ …………… با آقای …………… (خوانده) در دفتر ازدواج شماره ……………… واقع در شهر …………… ازدواج نمودم. متاسفانه پس از شروع زندگی مشترک ، متوجه اعتیاد شدید خوانده به مواد مخدر صنعتی از نوع شیشه شدم.

علی رغم تلاش های مکرر برای ترک اعتیاد توسط خوانده ، متاسفانه وی نتوانسته است از این وابستگی رها شود. اعتیاد خوانده به حدی است که وی را از انجام وظایف همسری و تأمین مخارج زندگی بازداشته و به شدت به بنیان خانواده آسیب رسانده است.

با توجه به اینکه اعتیاد شدید خوانده ، زندگی مشترک ما را به بن بست کشانده و ادامه زندگی با وی برای من غیرممکن شده است ، با استناد به ماده 1130 قانون مدنی ، تقاضای صدور حکم طلاق را دارم.

جهت اثبات ادعای خود ، تقاضای معرفی خوانده به پزشکی قانونی جهت تشخیص قطعی اعتیاد را دارم. همچنین ، آمادگی خود را برای ارائه هرگونه مدرک و شهادت شهود جهت اثبات ادعایم اعلام می دارم.

نمونه رای طلاق به دلیل عسر و حرج

متن زیر ، یک نمونه رای دادگاه در خصوص پرونده طلاق به دلیل عسر و حرج ناشی از اعتیاد است :

در خصوص دعوای خواهان خانم ……….. به طرفیت خوانده آقای ………….. به خواسته طلاق به استناد عسر و حرج ملاحظه می گردد خانم ………….. در دادخواست و جلسه رسیدگی ، تقاضای طلاق از خوانده را به علت اعتیاد شدید وی به مواد مخدر مطرح نموده است. وی مدعی است که اعتیاد خوانده به حدی است که زندگی مشترک را غیرقابل تحمل ساخته و ادامه آن برای وی ممکن نیست. خوانده نیز در جلسه دادرسی حاضر شده و دلیلی بر رد ادعای خواهان ارائه نداده است. 

با توجه به محتویات پرونده ، اظهارات خواهان ، گواهی پزشکی مبنی بر اعتیاد خوانده ، و سایر مدارک ارائه شده ، دادگاه مستندا به ماده 1130 قانون مدنی ، حکم به طلاق خواهان از خوانده را صادر می نماید. 

رأی صادره ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان و ظرف 20 روز قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور خواهد بود.

حقوق مالی زن در طلاق به علت عسر و حرج

زنی که به دلیل عسر و حرج درخواست طلاق می دهد ، حقوق مالی او از بین نمی رود و می تواند برای دریافت آنها نیز اقدام کند. حق و حقوق قانونی زن به شرح زیر است :

• مهریه : در طلاق به دلیل عسر و حرج ، زن می تواند تمام یا بخشی از مهریه خود را مطالبه کند.
• نفقه : نفقه شامل هزینه های زندگی زن تا زمان طلاق است که می تواند آن را درخواست کند. 
• اجرت المثل : اگر زوجه در طول زندگی مشترک کارهایی مانند خانه داری و نگهداری از فرزندان انجام داده باشد ، می تواند اجرت المثل آن را مطالبه کند.
• اموال مشترک : اگر زوجین اموال مشترکی داشته باشند ، زن می تواند سهم خود را از این اموال مطالبه کند.
• درخواست خسارت : در صورتی که زن مورد ضرب و شتم قرار گرفته باشد ، می تواند درخواست خسارت نیز داشته باشد.

طلاق عسر و حرج چقدر طول میکشد؟

مدت زمان طلاق به دلیل عسر و حرج به موارد زیر بستگی دارد :

• شلوغی دادگاه : شلوغی دادگاه و حجم پرونده ها ، یکی از عوامل موثر بر مدت زمان طلاق به دلیل عسر و حرج است.
• سرعت قاضی : سرعت و رویه قاضی ، بر مدت زمان رسیدگی به پرونده تاثیر دارد.
• میزان پیچیدگی پرونده : هر چه پرونده پیچیده تر و دارای مدارک بیشتری باشد ، به مدت زمان بیشتری برای رسیدگی نیاز است.
• همکاری زوجین : اگر زن و مرد ، در روند رسیدگی ، همکاری بیشتری داشته باشند ، پرونده زودتر به نتیجه می رسد.