ضرب المثل گربه مسکین اگر پر داشتی تخم گنجشک از جهان برداشتی

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، ضرب المثل گربه مسکین اگر پر داشتی تخم گنجشک از جهان برداشتی به احوال انسان های کم ظرفیت که اگر فرصت و موقعیت پیدا کنند، از هیچ ستمی کوتاهی نمی کنند، اشاره می کند.

زمینه پیدایش

حضرت موسی(ع) درویشی را دید از برهنگی به ریگ اندر شده. دعا کرد تا خدای عزوجل ، او را نعمتی داد. پس از چند روز دیدش گرفتار و خلقی انبوه بر او گرد آمده ، گفت : این را چه حالت است؟ گفتند : خمر خورده است ، عربده کرده و خون کسی ریخته ، قصاصش همی کنند. گربه مسکین اگر پر داشتی * تخم گنجشک از جهان برداشتی موسی به حکمت حق تعالی اقرار کرد و از تجاسُرِ خویش استغفار.(1)

پیامها

اگر انسان های کم ظرفیت موقعیت و فرصت بیابند ، طغیان می کنند.

کاربرد

این مثل به احوال انسان های کم ظرفیت که اگر فرصت و موقعیت پیدا کنند ، از هیچ ستمی کوتاهی نمی کنند ، اشاره می کند.

ضرب المثل های هم مضمون

بسا مالا که بر مردم وبال است.

پول وقتی زیاد می شود ، خانه کوچک می شود و زن زشت.

خرکه جوش زیاد شد ، لگد و جفتک می پراند.

زور به کشتن دهد ، زر به جهنم برد.(2)

اشعار هم مضمون

نفس اژدرهاست ، او کی مرده است * از غم بی آلتی افسرده است (مولوی)

شاخ گاوان را اگر خر داشتی * نسل آدم از زمین برداشتی(4)

ریشه های قرآنی حدیثی

قرآن کریم : «إِنَ الإِنسَانَ لَیَطغَی أَن رَآهُ استَغنَی؛ همانا انسان سرکشی می کند ، هرگاه که خویشتن را توانگر بیند». (علق : 6 و 7)

حضرت علی(علیه السلام) : «اَلغِنی یُطغی؛ توانگری سرکشی می آورد».(3)

پی نوشت ها :

1. حسن ذوالفقاری ، داستان های امثال ، تهران ، مازیار ، 1385، چ 2، ص 730.

2. غلامرضا حیدری ابهری ، حکمت نامه پارسیان ، قم ، نشر جمال ، 1385، 160.

3. تمیمی آمدی ، غررالحکم و دررالکلم ، ترجمه : سید جلال الدین محدث ، دانشگاه تهران ، 1360، چ 3، ح 23.

4. فرج الله شریفی گلپایگانی ، شرح امثال و حکم ، تهران ، هیرمند ، 1381، چ 2، ج 2، ص 602.

منبع مقاله : مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما