ضرب المثل همین بخشیدن ها مرا به این روز انداخته!

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، ضرب المثل همین بخشیدن ها مرا به این روز انداخته! در مورد افرادی به کار می رود که در انجام امور مختلف حد اعتدال را رعایت نمی کنند.

کاربرد ضرب المثل همین بخشیدن ها مرا به این روز انداخته!

ضرب المثل همین بخشیدن ها مرا به این روز انداخته! در مورد افرادی به کار می رود که در انجام امور مختلف حد اعتدال را رعایت نمی کنند.

داستان ضرب المثل همین بخشیدن ها مرا به این روز انداخته!

چون امیر تیمور ، فارس را بگرفت و امیر منصور را بکشت ، خواجه حافظ شیرازی را طلب کرد. چون حاضر شد ، تیمور آثار فقر را در چهره او نمایان دید و گفت : ای حافظ من به ضرب شمشیر تمام روی زمین را خراب کردم تا سمرقند و بخارا را آباد کنم. تو آن را به یک خال هندو می بخشی و می گویی : «اگر آن تُرک شیرازی به دست آرد دل ما را * به خال هِندویش ، بخشم سمرقند و بخارا را.» حافظ پاسخ داد : همین بخشیدن ها مرا به این روز انداخته است.(1)

پیامها

1. بخشش در حدی پسندیده است که باعث نیازمندی بخشنده نشود.

2. افراط و تفریط در هر چیزی حتی بخشش نیز ناپسند است.پس این ضرب المثل زبان حال کسی است که بر اثر افراط در بخشش و گشاده دستی به فقر و هلاکت مبتلا شده است.

ضرب المثل های هم مضمون

ـ بخشش نیکو آنکه تو را درویش نگرداند.(2)

ـ کسی باددستی ز رادی نگفت.(3)

اشعار هم مضمون

کَرَم به جای فرومایگان چو بتوانی * مروت است ، نه چندان که خود فرو مانی(4) (سعدی)

ریشه های قرآنی حدیثی

امام حسن عسگری(علیه السلام) : «اِنَ لِلسَخاءِ مِقدارا فَاِن زادَ عَلَیهِ فَهُوَ سَرَفٌ؛ بخشندگی ، اندازه ای دارد که اگر از آن فراتر رود ، اسراف است».(5)

لغات

باددستی : ولخرجی.

خال هندو : خال سیاه.

رادی : جوانمردی ، بخشندگی.

فرومایگان : انسان های پست.

مروت : جوانمردی.

فرو مانی : درمانده شوی ، بیچاره شوی.

پی نوشت ها :

1. امین خضرایی ، فرهنگ نامه امثال و حکم ایرانی ، شیراز ، نوید شیراز ، چ 1، 1382، ص 168.

2. امثال و حکم ، دهخدا ، تهران ، امیر کبیر ، چ 4، 1357، ج 1، ص 395.

3. همان ، ج 3، ص 1207.

4. همان ، ص 1200.

5. علامه مجلسی ، بحارالانوار ، بیروت ، دار احیاء التراث ، چ 3، 1403 هـ.ق ، ج 69، ص 407.