ماموگرافی چیست و چگونه انجام می شود؟

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، پستان نگاری یا ماموگرافی گونه ای روش پرتونگاری است که در علوم تصویربرداری پزشکی ، به خصوص تشخیص سرطان پستان در زنان کاربرد فراوان دارد.

ماموگرافی چیست و چه کاربردی دارد؟

استفاده از ماموگرافی به عنوان یک ابزار تشخیص زودهنگام سرطان پستان در زنان سالم بدون علایم مجادله برانگیز است. پژوهش کین و کین نشان می دهد که ماموگرافی تکرارشونده شروع شده از سن 50 سالگی برای هر 1000 زن مورد بررسی در طی 15 سال 1٫8 جان را نجات می دهد. این نتیجه بر خلاف موارد منفی خطاها در تشخیص ، بیش درمانی ، و قرار گیری در معرض اشعه است. تحلیل کاکرین بر بررسی ماموگرافی نشان می دهد که «روشن نیست که این نوع از غربالگری بیش از ضرری که دارد منفعتی داشته باشد».

بنا بر تحلیل آنان از هر 2000 زن زندگی یکی به خاطر این غربالگری 10 سال طولانی تر می شود ، به هر روی 10 زن سالم دیگر تحت درمان غیرلازم سرطان پستان قرار می گیرند. نیومن به این اشاره می کند که غربالگری ماموگرافی مرگ را در مجموع کاهش نمی دهد ، ولی با ایجاد وحشت سرطان و مداخلات جراحی نالازم صدمات شایان توجهی را موجب می شود. مجموعه نوردیک کاکرین اظهار داشته است که پیشرفتها در تشخیص و درمان سرطان سینه در واقع باعث شده اند غربالگری سرطان سینه دیگر در کاستن از مرگ های ناشی از آن سرطان موثر نباشد ، و بدین ترتیب غربالگری منظم برای زنان سالم دیگر توصیه نمی شود چرا که ریسک های آن ممکن است از مزایایش بیشتر باشد.

پیشینه ماموگرافی

ماموگرافی به شیوه امروزی (شیوه آزمایشی) نخست در اواخر دهه 1950 در مرکز سرطان ام دی اندرسون دانشگاه تگزاس توسط باب ایگن ابداع گردید. او از نوآوریهای خود همانند افزایش mA همزمان با کاهش kVp و نیز استفاده از فیلم تک-امولسیونی در مقاله ای در سال 1959 و سپس کتابی با عنوان «ماموگرافی» در سال 1964 پرده برداشت.

 مشخصه مهم این شیوه پرتونگاری استفاده از انرژی های پایین تر از حد معمول است (حدود 20 کیلوالکترون ولت). دستگاه های متداولی که این روش را جهت تصویر برداری به کار می برند متشکل از فتوتایمر (phototimer)های مخصوص ، گریدهای پراشیدگی ضریب پایین (low ratio scatter grids) ، و مولد اشعه ایکس ولتاژ پایین می باشند.

دلیل تولید پرتوهای انرژی پایین استفاده از خاصیت کنتراست بالای این نوع پرتوها در انرژی های پایین می باشد. در عوض برای کاهش دز افزایش یافته ، از تکنیک فشرده سازی سینه (compression) در سطح افقی استفاده می شود. از آنجایی که بهترین کنتراست را در حواشی 20 کیلوالکترون ولت می توان بدست آورد ، از مولیبدن و رودیوم در تولید اشعه های ایکس مشخصه (Characteristic X-rays) استفاده می شود. از دیگر ویژگی های ماموگرافی استفاده از فیلترهای مخصوص مولیبدنی و نیز اثر پاشنه می باشد.

کاربرد ماموگرافی 

• برای بیماریابی زنان بالای 40 سال از نظر سرطان پستان.
• ارزیابی بیمارانی که توده پستان مشکوک دارند.
• پیگیری سرطان پستان درمان شده با برداشتن قسمتی از پستان و رادیوتراپی.
• پیگیری پستان مقابل در فردی که یک پستان به خاطر سرطان برداشته شده است.

هدف اصلی ماموگرافی ، شناسایی زودهنگام سرطان پستان است.

تفاوت سونوگرافی و ماموگرافی

در این روش از امواج صوتی برای ایجاد تصویر از نقاط مختلف بدن از جمله سینه استفاده می شود و اشعه ایکس هیچ نقشی ندارد. در مواردی که بافت سینه بسیار متراکم باشد یا سن بیماری کمتر از 30 سال باشد ، پزشک سونوگرافی را تجویز می کند. نباید فراموش کرد که سونوگرافی به هیچ عنوان جایگزین ماموگرافی نیست بلکه به عنوان وسیله کمکی از آن استفاده می شود.در حال حاضر سونوگرافی بهترین روش تشخیص کیست های سینه است که در معاینات شبیه توده های تو پر و سفت خود را نشان می دهد.

توصیه های انجام ماموگرافی

• هنگام انجام ماموگرافی از موارد خوشبو کننده ، پودر یا کرم در زیر بغل استفاده نکنید چرا که ممکن است در کیفیت تصویر تاثیر بگذارد.
• ماموگرام در هفته پیش از پریودشدن انجام ندهید ، زیرا در این مدت سینه ها متورم و دردناک است.
• اگر ایمپلنت سینه دارید ، به تکنسین قبل از انجام ماموگرافی خبر دهید.
• پیراهنی بپوشید که براحتی بتوانید از سر آن را درآورید. در آوردن لباس بالاتنه کافی نیست.
• همیشه مکان و زمان ماموگرافی ها و نمونه برداری های احتمالی را یادداشت کنید.
• ماموگرافی های قبلی را دور نیندازید ، حتی اگر طبیعی و بدون هیچ ضایعه ای بوده باشد زیرا مقایسه آنها با ماموگرافی آینده به تشخیص ضایعات کمک می کند.
• بهتر است ماموگرافی را در مرکزی انجام دهید که در روز تعداد زیادی بیماری در آنجا ماموگرافی می شوند و تیم پرسنل مهارت بیشتری دارند.
• ماموگرام های قبلی خود را به همراه ببرید.