سعید مهدوی فر کیست و الان کجاست؟ + بیوگرافی

توضیحات: 25 بهمن 1402

Namnamak

سعید مهدوی فر می گوید : اگر استادان دانشگاه ، دانشجویان و پژوهشگران بتوانند خاقانی را آنطور که هست ، بررسی و معرفی کنند ، قطعا جاذبه های متعددی برای نسل جدید دارد و می تواند دریچه ای به شناخت بهتر ادبیات کهن باشد.

خاقانی برای انسان امروز چه دارد؟

این پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی که با کتاب «خاقانی نامه» به عنوان برگزیده بخش «درباره شعر» هجدهمین دوره جشنواره شعر فجر معرفی شده است ، درباره این اثر گفت : این کتاب ، برگزیده ای از مقالات و جستارهایی است که در طول 10 سال گذشته عمدتاً در مجلات علمی-پژوهشی منتشر کرده ام ، به عبارت دیگر این کتاب چکیده مطالعات من است که در پنج بخش تدوین شده : تصحیح ، بلاغت ، پشتوانه های فرهنگی و نیز نقد و بررسی. بخش پنجم دربردارنده چهار مقاله است که برای اولین بار منتشر می شود.

او در پاسخ به این پرسش که خاقانی جزو شاعرانی است که کمتر به او پرداخته شده ، و چرا سراغ این شاعر رفته است؟ گفت : بله متأسفانه خاقانی کمتر مورد توجه بوده که بخشی به شعر و سخن خاقانی برمی گردد و درصدی نیز به شخصیت خاص شاعر؛ شعر خاقانی شعری دشوار و سنگین است و نثر او نیز سخت تر از شعرش ، بنابراین خیلی ها نتوانسته اند آشنایی چندانی با او پیدا کنند. ارتباط من با این سخنور بزرگ از جایی آغاز شد که در پی تحلیل صور خیال دیوان او بودم و پایان نامه دوره کارشناسی ارشد خود را بدان اختصاص دادم. این رساله در سال 1393 برگزیده جشنواره فارابی شد و به سال 1395 با عنوان «فرهنگنامه صور خیال در دیوان خاقانی» در قالب کتابی سه جلدی توسط انتشارات زوّار منتشر شد.

مهدوی فر درباره اینکه شعر خاقانی برای انسان امروز چه حرفی برای گفتن دارد ، توضیح داد : اگر بخواهیم به اهمیت سخن خاقانی بپردازیم باید آثارش را از چند نقطه نظر تبیین و تحلیل کنیم؛ خاقانی شاعری است که از نظر فنون شعری و ادبی در مرتبه بلندی قرار دارد ، متأسفانه کارکردها و رمز و رازهای هنری خاقانی نیز چندان مورد توجه نبوده و اثر خاصی در این زمینه نداریم ، البته سعی کرده ام در مقالاتم برخی از شیوه های نو و شگردهای بدیع سخنوری او را تبیین و تحلیل کنم. دومین چیزی که در شعر خاقانی می تواند مهم باشد ، بحث پشتوانه های فرهنگی است؛ دیوان خاقانی دریایی از اطلاعات گوناگون در زمینه دانش هایی چون طب ، نجوم ، تاریخ ، جغرافیا ، ادیان ، کلام ، فلسفه و غیره است؛ بنابراین می تواند دریچه ای روشن به گذشته باشد.

او سپس گفت : شخصیت خاقانی هم حائز اهمیت است؛ خاقانی یک شاعر معناگرا و دارای سیستم فکری خاصی مانند مولانا و عطار و خیام نیست ، اما شاعری است در اوج احساسات. او توانسته احساسات خود را به خوبی در شعرش به تصویر بکشد ، گاه در سوگ فرزندش مویه کرده ، گاه دشمنان را هجو گفته و در جایی دست به ستایش ممدوحش زده است. خاقانی غزلیات لطیفی نیز دارد که عمدتاً به عشق و معشوق پرداخته است.

این پژوهشگر خاطرنشان کرد : مطالعه دیوان خاقانی چنانکه بزرگان ادب فارسی گفته اند ، مصداق این تعبیر است : «چون صد آید نود هم پیش ماست» ؛ اگر دیوان خاقانی را خوب مطالعه کنید و بتوانید ارتباط شایسته ای با این متن بگیرید ، می توانید متون دیگر را بهتر و دقیق تر بخوانید.

سعید مهدوی فر درباره اینکه خاقانی شاعر ناآشنایی بین عامه مردم است و چطور می توانیم مردم را با این شاعر آشتی دهیم ، گفت : بخشی به زمینه روحی و عاطفی افراد برمی گردد و بخشی نیز به دشواری سخن وی؛ اگر بتوانیم خاقانی را خوب شرح و تحلیل کنیم ، می توانیم راه را برای ارتباط بیشتر با این شاعر هموار کنیم. مثلاً برخی ظرافت های هنری و ادبی در دیوان او وجود دارد که قرن ها بعد در قالب نظریه ها و انگارهایی چون آشنایی زادیی ، وجه غالب و ... بیان شده اند. اگر استادان دانشگاه ، دانشجویان و پژوهشگران بتوانند خاقانی را آنطور که هست ، بررسی و معرفی کنند ، قطعا جاذبه های متعددی برای نسل جدید دارد و می تواند دریچه ای به شناخت بهتر ادبیات کهن باشد.