تفاوت و فرق بعثت و مبعث چیست؟

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، فرق بعثت و مبعث و مبعث یعنی چه و بعثت یعنی چه و شب بعثت چه شبی است و در آن چه واقعه مهمی رخ داد و بعثت پیامبر چیست و مبعث در قرآن و تحقیق در مورد بعثت پیامبر در نم نمک.

تفاوت و فرق بعثت و مبعث چیست؟

بعثت یعنی انتخاب شدن ، به همین علت می گوییم که حضرت محمد (ص) به پیامبری مبعوث شدند.

مبعث به روزی می گویند که حضرت محمد (ص) در 27 رجب سال 13 پیش از هجرت (یعنی زمانی که پیامبر (ص) در مکه بودند و هنوز به مدینه نرفته بودند) در مکه برای پیامبری مردم انتخاب شدند.

فلسفه مبعث پیامبر چیست؟

پس از شناخت پیامبر خدا ، مهم‏ترین مسئله در زمینه معرفت شخصیت پیامبر اعظم ، آشنایی با فلسفه مبعث پیامبر است. تنها تفاوت فلسفه خاتم الانبیا با دیگر پیغمبران الهی این است که او برنامه پیامبران گذشته را تکمیل نموده و بدین جهت نبوت به او ختم می گردد.

با عنایت به این نکته ، می توان فلسفه مبعث از نگاه قرآن را در دو عنوان که حاکی‏ از یک واقعیت اند ، خلاصه کرد که عبارت اند از :  

1. دعوت به خدا 
2. تکامل انسان‏

فلسفه بعثت انبیا ، تکامل انسان و پاسخگویی به نیازهای مادّی و معنوی اوست.

سایر اموری که در تبیین حکمت بعثت انبیا در قرآن بدان ها اشاره شده است. در واقع ، فروع اجابت دعوت خدا ، و جزئیات اجرای برنامه الهی تکامل انسان ، از جانب انبیای الهی است.

اما فلسفه مبعث ، در مورد کسانی که دعوت خدا و انبیای الهی را اجابت نکنند ، اتمام حجّت است.

اهداف بعثت پیامبر

خداوند ، اهداف بلند و فایده های بی شماری را در ارسال پیام آوران برای شکوفا کردن بنیه علمی و عملی انسان در نظر گرفته است تا آنان را به «ملاقات خدا» (یعنی بالاترین مقام ممکن) ارتقا بخشد.

خدا پرستی و پرهیز از طاغوت

از اهداف زیر بنایی و بنیادین بعثت انبیا علیهم السلام فراخوانی مردم به پرستش خدای یگانه و دوری از طاغوت و مظاهر آن است :

«وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنْ اُعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَی اللَّهُ وَمِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَیهِ الضَّلَالَةُ…». (نحل : 36)

«ما در هر امتی پیامبری برانگیختیم تا به آنان بگویند خدا را بپرستید و از پرستش غیر خدا (طاغوت) خودداری کنید گروهی هدایت یافتند و گروه دیگر (از طریق عناد و لجاج) شایسته گمراهی و ضلالت شدند…»

تعلیم کتاب و آموزش حکمت

در بخشی از آیات ، هدف از بعثت پیامبران ، آموزش کتاب آسمانی و حکمت معرفی شده است. البته مقصود از کتاب ، کتاب هر پیامبری است که با آن مبعوث شده است ، مانند «صحف» نسبت به نوح و ابراهیم ، و «تورات وانجیل» نسبت به کلیم و مسیح ، و «قرآن» نسبت به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله.

مقصود از حکمت ، آن دستورات حکیمانه است که ضامن سعادت انسان در دوجهان می باشد.

برپایی عدل و قسط

در برخی از آیات و احادیث انگیزه بعثت پیامبران و فرو فرستادن کتاب های آسمانی ، تحقق قسط در میان مردم بیان شده است؛ چنان که خداوند در این باره می فرماید :

«لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَینَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمْ الْکتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ…». (حدید : 25)

«ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم ، و با آنان کتاب و میزان فرو فرستادیم تا مردم به قسط و عدل قیام کنند.»

نجات از تاریکی ها

رهایی از ظلمات و رسیدن به وادی نور ، از اهداف بعثت است که در قرآن کریم به آن تصریح شده است : «… کتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیک لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنْ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَی صِرَاطِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ» (ابراهیم : 1)؛ این کتاب را برای تو نازل کردیم تا مردم را از تاریکی ها به به سوی روشنایی ، به فرمان پروردگارشان در آوری ، به سوی خداوند شکست ناپذیر و ستوده.

تکامل عقل

یکی از مهم ترین هدف از آموزش و پرورش مردم به دست پیامبران ، تکامل عقلانی بشر است ، از این رو باید عقل و دانش هر پیامبری ، از عقل و دانش امّت وی بالاتر و برتر باشد :

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله می فرماید : هدف از بعثت ، تکمیل عقول بشر است : «وَ لَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِیاً وَ لَا رَسُولًا حَتّی یسْتَکمِلَ الْعَقْلَ ، وَ یکونَ عَقْلُهُ أَفْضَلَ مِنْ عُقُولِ جَمِیعِ أُمَّتِه»؛ (کلینی ، 1407: ج 1: ح 11: 30)

خداوند ، هیچ پیامبر و رسولی را جز بر تکمیل خرد ، مبعوث نفرمود ، و خرد او بالاتر از عقول امّت وی است. (جوادی آملی ، 1381: 173)

تعالی اخلاق

رشد و تعالی اخلاقی و آداب اجتماعی ، یکی دیگر از اهداف بعثت به شمار می آید. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : من برای تتمیم و تکمیل اصول و کرامت های اخلاقی مبعوث شدم : «اِنّما بُعِثتُ لِاُتَمِّمَ مَکارِمَ الاَخْلاق» (طبرسی ، 1412:9)

 در سایه این هدف متعالی سفارش و توصیه به رفتارهای اخلاقی از جمله : احسان به پدر و مادر ، ادای حقّ وزن و پیمانه ، عدالت در شهادت و داوری ، وفا به عهد و پیمان ، دوری از شرک ، برپاداری حقّ و عدالت و تقوا و پاکی شکل می گیرد. (جوادی آملی ، 1381: 190)

داوری در اختلاف های مردم

مردم ، امّتی یگانه بودند ، پس خداوند پیامبران را نوید آور و بیم دهنده برانگیخت و با آن کتاب خویش را به حق فرو فرستاد تا میان مردم در آنچه با هم اختلاف می ورزند ، داوری کند. (بقره : 213)

آیه یاد شده ، حاوی دو نکته اساسی است

بشارت و انذار ، که هر دو از اهداف بعثت است چون تشویق و تنبیه ، دو رکن عمده تربیت نفوس و تأمین کننده سعادت آن هاست

داوری به حق که بر اساس تعالیم کتاب های آسمانی ، به ویژه قرآن حکیم است. (جوادی آملی ، 1381: 176)

یاد آوری نعمت ها

خدای سبحان در آیات متعددی ، یادآوری نعمت های الهی را جزو دستورهای انبیا قرار داده است؛ مانند :

«… وَاذْکرُوا إِذْ جَعَلَکمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَکمْ فِی الْخَلْقِ بَسْطَةً فَاذْکرُوا آلَاءَ اللَّهِ لَعَلَّکمْ تُفْلِحُونَ» (اعراف : 69)؛ به یاد آورید زمانی را که خداوند ، شما را بعد از قوم نوح ، جانشنان آنان قرار داد و در خلقت ، بر قوّت شما افزود. پس ، نعمت های خداوند را به یادآورد؛ باشد که رستگار شوید.

آزادی انسان

بهترین ره آورد پیامبران ، نشر حرّیت و ترویج آزادی ، بویژه آزادی فرهنگی است که ترقّی جامعه در گرو آن است.

مبعوث شدگان از سوی خداوند ، بسان مدعیان دروغین نبوت و رسالت که هدف به زنجیر کشیدن توده های مردم و استعمار و استثمار آن هاست ، نیستند آن ها نه تنها بندی بر آن ها نمی گذارند ، بلکه بارها را از دوش آنان بر می دارند ، و غل و زنجیرهایی را که بر دست و پا و گردنشان سنگینی می کرد ، می شکنند. (مکارم شیرازی ، 1374: ج 6: 398)