نقش پدر در خانواده از دیدگاه اسلام

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، نقش پدر در خانواده از دیدگاه اسلام و نقش پدر در تحکیم خانواده و انشا در مورد نقش پدر در خانواده و نقش مادر در خانواده و بررسی نقش والدین در تربیت دینی فرزند در دوران کودکی از دیدگاه اسلام و نقش تربیتی پدر در خانواده و وظیفه پدر در خانواده چیست کلاس اول و نقش پدر در تربیت فرزندان pdf و نقش والدین در تربیت فرزندان از دیدگاه اسلام در نم نمک.

مسئولیت پدر از دیدگاه قرآن

برای رشد و شکوفایی فرزندان در مسیر زندگی ، باید یک سری حقوق از طرف پدر و مادر نسبت به آنان رعایت شود. تعداد زیادی از این وظایف را روایات بیان کرده ، در قرآن نیز بعضی آیات به طور صریح و بعضی با اشاره مقداری از وظایف والدین را بیان کرده است.

1. ابراز محبت پدر و مادر نسبت به فرزندان : لَّقَدْ کَانَ فِی یوسُفَ وَإِخْوَتِهِ... وَأَلْقُوهُ فِی غَیابَةِ الْجُبِّ یلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّیارَةِ إِن کُنتُمْ فَاعِلِینَ(1) درس ابراز محبت پدر و مادر نسبت به فرزندان را نیز می توان از این بخش از داستان فرا گرفت که پدر و مادر ، در ابراز محبت نسبت به فرزندان باید فوق العاده دقت به خرج دهند.

گرچه حضرت یعقوب -علیه السلام- بدون شک در این باره مرتکب خطایی نشد و ابراز علاقه ای که نسبت به یوسف و برادرش بنیامین می کرد روی حسابی بود که قبلاً به آن اشاره کردیم ، ولی به هر حال این ماجرا نشان می دهد که حتی باید بیش از مقدار لازم در این مساله حساس و سختگیر بود ، زیرا گاه می شود یک ابراز علاقه نسبت به یک فرزند ، آن چنان عقده ای در دل فرزند دیگر ایجاد می کند که او را به همه کار وا می دارد ، آن چنان شخصیت خود را در هم شکسته می بیند که برای نابود کردن شخصیت برادرش ، حد و مرزی نمی شناسد.(2)

2. وظیفه تربیت فرزندان صالح بر طبق الگوی داده شده : أُوْلَئِکَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِم مِّنَ النَّبِیینَ مِن ذُرِّیةِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ وَمِن ذُرِّیةِ إِبْرَاهِیمَ وَإِسْرَائِیلَ وَمِمَّنْ هَدَینَا وَاجْتَبَینَا(3). اینان گروهی از پیامبران بودند که خدا به آنان انعام کرده بود از فرزندان آدم و فرزندان آنان که با نوح در کشتی نشاندیم و فرزندان ابراهیم و اسرائیل و آنها که هدایت شان کردیم و برگزیدیمشان».

اینان ذریه صالحی هستند که تو نیز باید خاندان خویش را بر وفق مرام و روش آنان راهنمایی کنی. شاید قرآن که بر کلمه «ذریه» تأکید می کند چنین مقصودی دارد.(4)

3. عفو الهی در گرو عفو فرزندان : یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِکُمْ وَأَوْلَادِکُمْ عَدُوًّا لَّکُمْ فَاحْذَرُوهُمْ(5) نخست می گوید : «ای کسانی که ایمان آورده اید! بعضی از همسران و فرزندانتان دشمنان شما هستند ، از آنها بر حذر باشید». بلافاصله در ذیل آیه برای تعدیل آنها می گوید : «و اگر عفو کنید و چشم بپوشید و ببخشید (خداوند شما را مشمول عفو و رحمتش قرار می دهد) چرا که خداوند بخشنده و مهربان است» ، وَإِن تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ(6).

پس سه جمله «تَعْفُوا ، وَتَصْفَحُوا ، وَتَغْفِرُو»ا ، می خواهد مومنین را تشویق کنند به این که اگر زن و فرزندانشان آثار دشمنی مذکور را از خود بروز دادند ، صرف نظر کنند ، و در عین حال بر حذر باشند که فریب آنان را نخورند.

«فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ» ، اگر منظور از مغفرت و رحمت مغفرت و رحمت خاصه الهی باشد که مغفرت و رحمتی که تنها به مومنین می رسد به همانهایی که در آیه مورد بحث مخاطب به خطاب های «تعفوا» و «تصفحوا» و «تغفروا» هستند و معنا این باشد که اگر شما مومنین از خطا و دشمنی زنان و فرزندان خود چشم پوشی کنید ، خدای تعالی هم با شما به مغفرت و رحمت خود معامله می کند ، در این صورت جمله مورد بحث وعده جمیلی به مومنین است در برابر رفتار صالحی که کرده اند ، هم چنان که در آیه زیر همین وعده را به مومنین صاحب عفو و صفح داده است.(7)

4. نصیحت فرزندان : «وَوَصَّی بِهَا إِبْرَاهِیمُ بَنِیهِ.(8) یعنی ابراهیم و فرزندان خود را به (ملت و کیش) سفارش کرد».

قرآن با نقل وصیت ابراهیم گویا می خواهد این حقیقت را بازگو کند که شما انسان ها تنها مسئول امروز فرزندانتان نیستید ، مسئول آینده آنها نیز می باشید تنها به هنگام چشم بستن از جهان نگران زندگی مادی فرزندانتان بعد از مرگتان نباشید ، به فکر زندگی معنوی آنها نیز باشید.

نه تنها ابراهیم -علیه السلام- چنین وصیتی کرد که فرزند زاده اش یعقوب نیز ، همین روش را از نیای خود ابراهیم اقتباس نمود و در باز پسین دم عمر ، به فرزندانش گوشزد کرد که رمز پیروزی و موفقیت و سعادت در یک جمله کوتاه (تسلیم در برابر حق) ، خلاصه می شود.(9)

آیه دوم : وَنَادَی نُوحٌ ابْنَهُ وَکَانَ فِی مَعْزِلٍ یا بُنَی ارْکَب مَّعَنَا وَلاَ تَکُن مَّعَ الْکَافِرِینَ(10)

حضرت نوح علیه السلام برای این که از طرفی به وظیفه پدری خود عمل کند و از سوی دیگر به پسرش که گفته شده نامش کنعان بود حجت را تمام نماید به وی گفت : «ای پسرک من! با ما بر کشتی سوار شو ، با ما هم عقیده باش ، مبادا با کفار هم عقیده و طعمه غرقاب شوی.(11)»

سئوال : چرا نوح فقط فرزند خود را به سوار شدن دعوت کرد؟

پاسخ : انسان نسبت به فرزند خود وظیفه سنگین تری دارد والدین نسبت به سرنوشت فرزندان خود مسئولند. یا بُنَی ارْکَب مَّعَنَا(12) : (13)

آیه سوم : وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ یعِظُهُ یا بُنَی لَا تُشْرِکْ بِاللَّهِ ...(14)

در این آیات حضرت لقمان ده توصیه حکیمانه به فرزندش دارد که حاکی از میزان اهمیت دادن قرآن به تربیت و نصیحت فرزندان دارد.(15)

پی نوشتها

1. یوسف : 7 10.

2. مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، ج9، ص328.

3. مریم : 58.

4. تفسیر هدایت ، ج7، ص63.

5. تغابن : 14.

6. برگزیده تفسیر نمونه ، ج5، ص206.

7. المیزان ، ج19، ص516.

8. بقره : 132.

9. تفسیر نمونه ، ج1، ص463.

10. هود : 42.

11. تفسیر آسان ، ج7، ص286.

12. هود : 42.

13. تفسیر نور ، ج5، ص323.

14. لقمان : 13 به بعد.

15. ر.ک : تفسیر آسان ، ج16، ص12.