زمینه های صدور قطعنامه 598 چه بود؟

در این مطلب جدید در سال 1405 و سال 2026 ، زمینه های صدور قطعنامه 598 و قطعنامه 598 پس از کدام عملیات صادر شد و قطعنامه های جنگ ایران و عراق و قطعنامه 598 در چه تاریخی توسط ایران پذیرفته شد و دو خواسته ایران در قطعنامه 598 تاریخ یازدهم و متن قطعنامه 598 و تاریخ دقیق آتش بس ایران و عراق و ویژگی های قطعنامه 598 و بند 6 و 7 قطعنامه 598 در نم نمک.

زمینه های صدور قطعنامه 598 چه بود؟

در 10 فوریه سال 1986، مصادف با 21 بهمن سال 64 رزمندگان اسلام در یک حمله غافلگیرانه ، فاو را تصرف کردند که این امر باعث نگرانی جهان عرب ، شوروی سابق و کشورهای ساحلی خلیج فارس شد.

آمریکا که از پایداری جمهوری اسلامی ایران مطمئن شد ، تصمیم گرفت به هر شکل ممکن خود را به ایران نزدیک کند ، از اینجا بود که حادثه رسوایی «ایران - کنترا» اتفاق افتاد. با وجودی که دولت آمریکا به منظور تحریم تسلیحاتی ایران بر کشورهای دیگر فشار وارد می آورد ، اما سعی داشت وانمود کند که مخفیانه به ایران سلاح ارسال می کند. آمریکاییان در تشریح دلایل این کار ادعا می کردند که این اقدام را در پی کمک ایران به آزادی گروگان های آمریکایی در لبنان ، نزدیکی به دولت ایران و خاتمه دادن به جنگ ایران و عراق انجام داده اند.

لیکن این امر بر روابط آمریکا بادیگر کشورها خصوصا کشورهای عرب منطقه تاثیر نامطلوبی گذاشت و آمریکا نیز که از نزدیکی به دولتمردان ایران ناامید شده بود ، در سیاست خود یک چرخش تند و سریع به وجود آورد و سیاست حمایت قاطع از عراق و اعراب و مخالفت خصمانه با ایران را در پیش گرفت.

آمریکا در همین راستا در دو جبهه وارد عمل شد :

الف) در جبهه نظامی ، با تقویت ناوگان خود در خلیج فارس و تشویق متحدان خویش به اعزام ناوهای بیشتر به منطقه ، عملا دشواری هایی را برای عملیات ایران به وجود آورد و از سوی دیگر دست عراق را برای هرگونه اقدامی در خلیج فارس باز گذاشت و اطلاعات نظامی آواکسها و ماهواره ها را از وضع جبهه ها در اختیار عراق قرار داد.

ب)در جبهه سیاسی نیز به دولت ها فشار فزآینده وارد کرد که از فروش اسلحه به ایران جلوگیری کنند و در شورای امنیت نیز کوشید که کشورهای عضو را به تصویب قطعنامه ای درباره تحریم فروش اسلحه به ایران موافق سازد.

در 16 دی ماه سال 1365 (6 ژانویه 1987) ایران حمله بزرگ خود را به جنوب بصره در قالب عملیات کربلای 5 آغاز کرد و فشارهای فوق العاده سنگینی را به ماشین جنگی دشمن وارد آورد.خاویرپرز دکوئیار ، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد ، متعاقب این عملیات از اعضای دائمی شورای امنیت خواست که برای خاتمه دادن به جنگ با یکدیگر همکاری کنند که این امر با پاسخ مثبت سفرای این کشورها روبرو شد. در این مذاکرات ، آنها «احتمال اینکه جنگ تهدیدی علیه صلح باشد» را مورد بررسی قراردادند تا بدین وسیله راه برای استفاده از اختیارات مندرج در فصل هفتم منشور ملل متحد هموار کنند.

رژیم عراق حملات خود را به مناطق مسکونی و نفتکش ها گسترش داد. از طرفی حضور نظامی آمریکا به بهانه حمایت از نفتکش های کویتی در خلیج فارس ، بحران را تشدید کرد.

همچنین این توهم در کشورهای منطقه ایجاد شده بود که پس از عراق ، نوبت آنهاست. در این میان ، ترکیه و اسراییل از ادامه جنگ خشنود بودند. ترکیه به لحاظ اینکه از ترانزیت کالا بین ایران و اروپا و نیز ترانزیت کالا ، و انتقال نفت عراق از طریق خط لوله ، عواید سرشاری نصیب خود می کرد.

پس از شروع مذاکرات ، اعضای شورای امنیت در مورد صدور قطعنامه ای بر اساس فصل هفتم که چارچوب جدیدی را برای فعالیت دبیرکل واقدامات پیگیرانه وی از جمله تحریم های اقتصادی فراهم می کرد به توافق رسیدند.

از طرفی ، وزارت خارجه ایران از پاییز سال 1365 تا تصویب قطعنامه 598، هیئت های مختلفی را جهت تاثیرگذاری بر طرح این قطعنامه به کشورهای مختلف اعزام کرد. تا جایی که تهیه کنندگان پیش نویس قطعنامه 598 مجبور شدند در مقابل دیپلماسی فعال ایران بندهای 6،7، 8 را در آن بگنجانند که تا اندازه ای متضمن نظرهای ایران بود.

در این میان ، نقش آلمان غربی سابق و شخص « هانس گنشر» وزیر خارجه این کشور بسیار برجسته بود که موفق شد درخواست ایران را در مورد تعیین مسئول آغاز جنگ و پرداخت خسارت به گونه ای قابل توجه در متن پیش نویس قطعنامه بگنجاند.

اما عامل مهم صدور قطعنامه 598، عملیات متعدد رزمندگان اسلام در خاک عراق بود که شامل مجموعه زنجیره ای از عملیات کربلا ، فتح و نصر است.

عملیات کربلای 4 در غرب اروندرود ، کربلای 5 در شلمچه و غرب اروندرود و کانال پرورش ماهی ، کربلای 6 در شمال سومار ، کربلای 7 درشمال غرب ایران ، کربلای 8 در شرق بصره و غرب کانال پرورش ماهی ، کربلای 9، قصر شیرین ، کربلای 10 در شمال شهر ماووت عراق و مقابل سردشت ، همچنین عملیات فتح 1 در منطقه کرکوک ، فتح 2 در شمال شرقی و داخل مرز عراق ، فتح 3 در عمق 300 کیلومتری داخل خاک عراق در محدوده دهک و زاخو ، مجدداعملیات فتح 4 درمنطقه کرکوک ، فتح 5 درسلیمانیه و چوارته و ماووت عراق ، فتح 6 در شمال اربیل عراق ، فتح 7 در سیدصادق و حلبچه عراق ، فتح 8 در شمال استان موصل و نیز عملیات نصر 2 و 3 در شمال اربیل عراق ، نصر 4 در شمال عراق ، نصر 5 در غرب ایران و همچنین عملیات و الفجر 9 در اطراف شهر سلیمانیه عراق بود.

بیشتر این عملیات ها در داخل خاک عراق و با موفقیت رزمندگان اسلام توأم بود ، خصوصا پیشروی به سوی شهر بندری بصره و عملیات متحرک رزمندگان اسلام شرایطی را در جبهه پدید آورد تا شورای امنیت سازمان ملل به شکل جدیدتری با مسأله جنگ برخورد کند ، جدیتی که بتواند مبنای حل و فصل مناقشه باشد ، به طوری که دبیرکل سازمان ملل در تاریخ 31 دسامبر 1987، طی گزارشی به شورای امنیت خواست که اعضای شورای امنیت به خصوص اعضای دائم برای خاتمه جنگ تلاش جدی کنند و همچنین بیان کرد که آماده است نظرهایش را در اختیار شورا بگذارد تا در جهت اتخاذ مبنایی برای تلاش مشترک آنها موثر و مفید واقع شود.

سرانجام درخواست دبیرکل مورد قبول اعضای شورا قرار گرفت و از ماه فوریه 1987، اعضای دائم به طور مشترک و سازمان دهی شده کار خود را در جهت پایان بخشیدن به جنگ عراق علیه آغاز کردند. کار این گروه پس از چندین ماه به صدور قطعنامه 598 منجر شد.

قطعنامه 598 اگرچه انتظار جمهوری اسلامی ایران را برآورده نکرده است ، لیکن در مقایسه با قطعنامه های قبلی سازمان از ویژگی های خاصی برخوردار است. مخصوصا بند 6 قطعنامه که در باب تعیین آغازگر جنگ است. با توجه به اهداف اولیه تصویب قطعنامه در جنگ ، برای جمهوری اسلامی ایران پیروزی بزرگی به حساب می آید؛ زیرا در سایه مقاومت رزمندگان و حرکت دیپلماسی فعال توانسته است شورای امنیت را متقاعد کند که صلح بدون تعیین متجاوز برخلاف عدالت و امنیت ، در واقع عین ظلم است.